jump to navigation

Teologjia

Postuar tek: Doktrinate e Biblës më: 07, 25, 2010

Fjala “teologji” vjen nga fjala greke “theos” qĂ« do tĂ« thotĂ« “PerĂ«ndi”. Si rrjedhim, teologjia Ă«shtĂ« doktrina e PerĂ«ndisĂ«. PĂ«r tĂ« filluar studimin e shumĂ« doktrinave tĂ« BiblĂ«s, duhet tĂ« fillojmĂ« nga Burimi i tĂ« gjitha gjĂ«rave, nga PerĂ«ndia! Duhet tĂ« fillojmĂ« me PerĂ«ndinĂ«, sepse nuk ka asnjĂ« dhe asgjĂ« pĂ«rpara Tij. Ai ishte pĂ«rpara se çdo gjĂ« tĂ« vinte nĂ« jetĂ«: “nĂ« fillim PerĂ«ndia 
” (Zanafilla 1:1). “PerĂ«ndia, nĂ« kohĂ« tĂ« lashta dhe nĂ« shumĂ« mĂ«nyra 
” (Hebrenjve 1:1). “NĂ« fillim ishte Fjala dhe Fjala ishte me PerĂ«ndinĂ« dhe Fjala ishte PerĂ«ndi” (Gjoni 1:1). GjĂ«rat qĂ« duhet tĂ« studiojmĂ« janĂ«:

I. Emrat dhe titujt e Perëndisë

Emri i njĂ« personi, vendi apo gjĂ«je Ă«shtĂ« ai me tĂ« cilin njihet nga tĂ« tjerĂ«t. Emrat e PerĂ«ndisĂ« janĂ« ata me tĂ« cilĂ«t ai Ă«shtĂ« i njohur. Ata pĂ«rcaktojnĂ« karakterin e Tij. Po, emrat e PerĂ«ndisĂ« janĂ« ata me tĂ« cilĂ«t ai Ă«shtĂ« i njohur nga populli i Tij: “MĂ« shpĂ«to, o Zot, me emrin tĂ«nd” (Psalmi 54:1a). “Ata qĂ« njohin emrin tĂ«nd do ta vĂ«nĂ« besimin e tyre nĂ« Ty” (Psalmi 9:10). Kur ju lexoni nĂ« BibĂ«l fjalĂ«n “PerĂ«ndi”, e dini qĂ« Ă«shtĂ« pĂ«rkthyer ose nga fjala hebraike “Elohim”, ose nga fjala hebraike “Jehova”. Fjala “Zot” vjen zakonisht nga fjala hebraike “Adonai”. PĂ«r tĂ« ditur se cila fjalĂ« pĂ«rdoret nĂ« ndonjĂ« varg, kĂ«shillohuni me njĂ« mjet teknik si “Concordance” (Strong’s apo Young’s). Secila nga kĂ«to fjalĂ«, Elohim, Jehova dhe Adonai pĂ«rshkruan karakterin e PerĂ«ndisĂ« dhe veprimet e Tij ndaj njerĂ«zisĂ«, duke dalluar shenjtorin nga mĂ«katari.

A. Elohim.

Fjala “Elohim”, qĂ« pĂ«rkthehet “PerĂ«ndia”, gjendet mĂ« shumĂ« se dy mijĂ« e treqind herĂ« nĂ« Shkrimin e ShenjtĂ«. Ky nuk Ă«shtĂ« njĂ« emĂ«r personal i PerĂ«ndisĂ«, por Ă«shtĂ« titulli zyrtar i Tij, çfarĂ« Ai Ă«shtĂ«, PerĂ«ndi, Elohim! Fjala “Elohim” nuk Ă«shtĂ« pĂ«rdorur vetĂ«m pĂ«r PerĂ«ndinĂ«, por edhe pĂ«r njerĂ«zit (“UnĂ« kam thĂ«nĂ« ju jeni perĂ«ndi, jeni tĂ« gjithĂ« bijtĂ« e ShumĂ« tĂ« Lartit”, Psalmi 82:6 dhe Gjoni 10:34-35) dhe pĂ«r idhujt (“Mos iu drejtoni idhujve dhe mos bĂ«ni perĂ«ndi me metal tĂ« shkrirĂ«” Levetiku 19:4). Ky Ă«shtĂ« titulli i PerĂ«ndisĂ« ashtu siç Ă«shtĂ« titulli “president”. President Ă«shtĂ« titulli zyrtar i kryeekzekutivit tĂ« njĂ« shteti. Nuk Ă«shtĂ« emri, por titulli i tij. Ashtu siç ka presidentĂ« tĂ« shumĂ« llojeve, si: president i firmave, i shoqĂ«rive misionare etj., edhe emri zyrtar i PerĂ«ndisĂ« Ă«shtĂ« Elohim, zyra e Tij.

Elohim Ă«shtĂ« emĂ«r nĂ« numrin shumĂ«s, dhe, kur themi “shumĂ«s”, nĂ«nkuptojmĂ« qĂ« kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me dy ose mĂ« shumĂ« gjĂ«ra. Kjo Ă«shtĂ« e vlefshme pĂ«r gjuhĂ«n shqipe, por jo edhe pĂ«r gjuhĂ«n hebraike. Gjuha shqipe ka dy numra: njĂ«jĂ«sin (me kuptimin njĂ«) dhe shumĂ«sin (me kuptimin dy a mĂ« shumĂ«). NĂ« hebraisht kemi tre numra: njĂ«jĂ«s, pĂ«r njĂ«; duali, qĂ« i referohet numrit dy; shumĂ«si, qĂ« do tĂ« thotĂ« tre ose mĂ« shumĂ«. KĂ«shtu emri Elohim Ă«shtĂ« shumĂ«s, tre ose mĂ« shumĂ«. Zanafilla 1:1 thotĂ«: “NĂ« fillim PerĂ«ndia (tre ose mĂ« shumĂ«) krijoi qiejt dhe tokĂ«n”. NjĂ« tregues tjetĂ«r i trinisĂ« gjendet nĂ« Zanafilla 1:26-27: “PerĂ«ndia [Elohim] tha: ‘Ta bĂ«jmĂ« njeriun sipas shĂ«mbĂ«lltyrĂ«s sonë’”.

Kuptimi i vĂ«rtetĂ« i fjalĂ«s “Elohim” Ă«shtĂ« Ushtruesi i FuqisĂ«, Ai i Forti. NĂ« kapitujt e parĂ« tĂ« ZanfillĂ«s, Elohim Ă«shtĂ« pĂ«rshkruar duke shfaqur pushtetin e Tij nĂ« kĂ«to dhjetĂ« fjalĂ«: krijoi, bĂ«ri, lĂ«vizi, tha, shikoi, quajti, ndau, vendosi, mbaroi dhe bekoi.

Asnjë krijesë nuk ka pushtet, përveç atij që i ka dhënë Perëndia. Pushteti i përket Perëndisë. Njeriut i duhet të punojë për pushtetin e tij në të gjitha fazat e jetës. Perëndia vetëm flet dhe çdo gjë kryhet. Perëndia jo vetëm e krijon, por edhe e mban atë që e krijon nga asgjëja.

Elohim (PerĂ«ndia) ka pushtet mbi qeverinĂ«. Danieli e theksoi kĂ«tĂ« dhe Nebukadnetsarit iu desh ta provonte “qĂ« tĂ« gjallĂ«t tĂ« dinĂ« qĂ« ShumĂ« i Larti sundon mbi mbretĂ«rinĂ« e njerĂ«zve; Ai ia jep atij qĂ« dĂ«shiron dhe larton mbi tĂ« keqin e tĂ« kĂ«qinjve” (Danieli 4:17). Duke pasur zemrĂ«n e tij tĂ« mbushur me krenari, Nebukadnetsarin e zuri marrĂ«zia, derisa pranoi se ShumĂ« i Larti nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« mbretĂ«ronte. AtĂ«herĂ« atij iu kthye arsyeja dhe u bĂ« njĂ« besimtar i fortĂ« i kĂ«saj tĂ« vĂ«rtete.

Elohim (PerĂ«ndia) ka pushtet nĂ« gjykim, si mbi njerĂ«zit, ashtu edhe mbi kombet. Kur godet, askush nuk mund t’i qĂ«ndrojĂ« Atij.

El është forma e njëjësit për Elohim. Gjendet dyqind e pesëdhjetë herë në Shkrimet e Shenjta. është përdorur në emra të përveçëm si Samuel (i kërkuar nga Perëndia) dhe Elija (Jehova është Perëndia im).

B. Jehova.

Jehova Ă«shtĂ« emri personal i PerĂ«ndisĂ«. ËshtĂ« njĂ« emĂ«r mbi çdo emĂ«r tjetĂ«r. Jehova do tĂ« thotĂ« Shpengues. Sa herĂ« qĂ« Ă«shtĂ« pĂ«rdorur nĂ« BibĂ«l, Ă«shtĂ« e lidhur me çlirimin e Zotit: “KĂ«shtu kur kapitenĂ«t e qerreve panĂ« Jozafatin, ata thanĂ«: ‘Ai Ă«shtĂ« mbreti i Izraelit’. Pastaj e rrethuan pĂ«r ta sulmuar; por Jozafati lĂ«shoi njĂ« britmĂ« dhe Zoti [Jehova] i vajti nĂ« ndihmĂ«; PerĂ«ndia i shtyu tĂ« largoheshin prej tij” (2 Kronikave 18:31).

NdĂ«rsa emri personal i PerĂ«ndisĂ«, Jehova, shkruhej, nuk shqiptohej kurrĂ«. HebrenjtĂ« e konsideronin kĂ«tĂ« emĂ«r si tepĂ«r tĂ« shenjtĂ« pĂ«r t’u pĂ«rmendur nga buzĂ«t njerĂ«zore. Ka mundĂ«si qĂ« ky shqiptim tĂ« mos jetĂ« i saktĂ« as sot, sepse nĂ« gjuhĂ«n hebraike shkruhet pa asnjĂ« zanore. Emri “Jehova” nĂ« hebraisht shkruhet JHVH. ShpresojmĂ« qĂ« e shqiptojmĂ« nĂ« rregull. Ndoshta mund tĂ« shqiptohet Jeheveh, Jihivih, Jahavah, ose nĂ« shumĂ« mĂ«nyra tĂ« tjera. Kur skribĂ«t vinin tek emri Jehova, duke kopjuar, ata i lanin trupat e tyre, dhe penat, me tĂ« cilat do tĂ« shkruanin kĂ«tĂ« emĂ«r, pastroheshin. Madje edhe nĂ« publik, kur lexuesit do tĂ« arrinin tek ky emĂ«r, nuk e shqiptonin, sepse kishin frikĂ« se mos e merrnin nĂ«pĂ«r gojĂ« kot, kĂ«shtu qĂ« e zĂ«vendĂ«sonin me Elohim apo Adonai. NjĂ« arsye pse fjala “Jehova” u pĂ«rdor rrallĂ«, ishte qĂ« tĂ« ruhej njĂ« njohje sa mĂ« e plotĂ« e shenjtĂ«risĂ« sĂ« Tij.

Kur Zoti (Jehova) iu shfaq Moisiut nĂ« ferrishten qĂ« po digjej dhe e urdhĂ«roi qĂ« tĂ« udhĂ«hiqte bijtĂ« e Izraelit tĂ« dilnin nga Egjipti pĂ«r tĂ« shkuar nĂ« tokĂ«n e premtuar, Moisiu pyeti: <<Ja, kur tĂ« shkoj te bijtĂ« e Izraelit dhe t’ju them: “PerĂ«ndia i etĂ«rve tuaj mĂ« ka dĂ«rguar te ju”, po tĂ« jetĂ« se ata mĂ« thonĂ«: “Cili Ă«shtĂ« emri i tij?”, ç’pĂ«rgjigje duhet t’u jap?. PerĂ«ndia i tha Moisiut: “UNË JAM AI QË JAM”. Pastaj tha: “Do t’u thuash kĂ«shtu bijve tĂ« Izraelit: ‘UNĂ« JAM-i mĂ« ka dĂ«rguar tek ju’”>> (Eksodi 3:13-14).

Jehova Ă«shtĂ« UNĂ« JAM-i i pĂ«rjetshĂ«m. S’ka as tĂ« kaluar, as tĂ« ardhme me Jehova-in; Ai Ă«shtĂ« i Tashmi i PĂ«rjetshĂ«m, Vetekzistuesi, Ai qĂ« e bĂ«ri veten e Tij tĂ« njohur.

Tek Eksodi 20:2 lexojmĂ«: “UnĂ« jam Zoti PerĂ«ndia yt”, domethĂ«nĂ«, “UnĂ« jam Jehova, Elohim-i yt”. Kishte shumĂ« elohimĂ«, por vetĂ«m njĂ« Jehova. Ju mund tĂ« lexoni nĂ« BibĂ«l “Elohim i Izraelit”, por kurrĂ« nuk lexoni “Jehova i Izraelit”, sepse nuk ka asnjĂ« tjetĂ«r Jehova. Kur Elija dhe profetĂ«t e Baalit patĂ«n njĂ« provĂ«, kjo ishte pĂ«r tĂ« vendosur kush ishte Elohim (PerĂ«ndia), Jehova apo Baali.

Jehova ishte gjithmonë i lidhur në një mënyrë shpenguese me njerëzit e Tij, por marrëdhënia e Tij me krijesat e Tij (kjo përfshin edhe njerëz jo të rilindur) ishte gjithmonë si Elohim. E njëjta gjë është edhe sot. Perëndia është Perëndia i gjithë të pashpëtuarve, por Ai është Jehova, Átë për gjithë të shpëtuarit. Libri i Jonës e ilustron këtë gjë më së miri. Në kapitullin 3 dhe 4 njerëzit i thirrën Elohim-it dhe Jona iu drejtua Jehova-it! Ata ishin të humbur, por ai ishte i shpëtuar. Ata më vonë u shpëtuan dhe mund ta quanin tashmë Perëndinë Jehova. Mund të shihni shkrime të tjera, si: Gjyqtarët 7:14-15; 2 Kronikave 19:6-9; Zanafilla 7:16; 1 Samueli 17:46.

JAH Ă«shtĂ« njĂ« tjetĂ«r emĂ«r pĂ«r PerĂ«ndinĂ«. Gjendet dyzet e tetĂ« herĂ« nĂ« pĂ«rkthimet e ndryshme. Disa studiues biblikĂ« besojnĂ« se JAH Ă«shtĂ« njĂ« shkurtim i fjalĂ«s “Jehova”. Kuptimi Ă«shtĂ« i njĂ«jtĂ«: “KĂ«ndojini PerĂ«ndisĂ«, kĂ«ndojini lavde emrit tĂ« tij, pĂ«rgatitini rrugĂ«n atij qĂ« kalon me kalĂ« nĂ« shkretĂ«tirĂ«; emri i Tij Ă«shtĂ« Zoti [JAH]; ngazĂ«lloni para tij” (Psalmi 68:4). Emri JAH Ă«shtĂ« gjithmonĂ« i lidhur me lavdĂ«rimin dhe gjendet, sĂ« pari, tek Eksodi 15:2.

Ne besojmĂ« se fjala “PerĂ«ndi” (Elohim), duke qenĂ« shumĂ«s tek Zanafilla 1:1, sugjeron pa dyshim qĂ« Trinia ka krijuar qiejtĂ« dhe tokĂ«n. Edhe sot shohim qĂ« mendimet moderne e interpretojnĂ« kĂ«tĂ« nĂ« mĂ«nyra tĂ« ndryshme. Mendimi modern thotĂ« qĂ« kjo pjesĂ« duhet tĂ« lexohet: “NĂ« fillim perĂ«nditĂ« kanĂ« krijuar qiejt dhe tokĂ«n”. Arsyeja pĂ«r kĂ«tĂ«, thonĂ« ata, Ă«shtĂ« se nĂ« fillim Izraeli ka besuar nĂ« shumĂ« zotĂ«r, por feja e tyre u shndĂ«rrua nĂ« monoteizĂ«m (me njĂ« PerĂ«ndi). Kjo formĂ« e arsyetimit Ă«shtĂ« shumĂ« e vĂ«shtirĂ« pĂ«r shumĂ« studiues. A ka ndonjĂ« pjesĂ« tĂ« Shkrimit qĂ« do ta hedhĂ« poshtĂ« kĂ«tĂ«? Sigurisht qĂ« po! Mund tĂ« shikoni tek Ligji i PĂ«rtĂ«rirĂ« 6:4: “DĂ«gjo, o Izrael, Zoti PerĂ«ndia ynĂ« Ă«shtĂ« njĂ« i vetĂ«m”. Tani, vendosni fjalĂ«t e sakta Elohim dhe Jehova nĂ« kĂ«tĂ« pjesĂ« dhe do tĂ« shihni se sa qartĂ« del Trinia e ZanfillĂ«s 1:1: “DĂ«gjo o Izrael, Jehova-i, Elohim-i ynĂ« (tre ose mĂ« shumĂ«) Ă«shtĂ« njĂ« i vetĂ«m”. Prandaj, njeriu filloi me besimin nĂ« njĂ« Zot dhe mĂ« vonĂ« u shthur deri nĂ« thellĂ«si “dhe e shndĂ«rroi lavdinĂ« e PerĂ«ndisĂ« sĂ« pakalbshĂ«m nĂ« njĂ« shĂ«mbĂ«llim tĂ« ngjashĂ«m me atĂ« tĂ« njĂ« njeriu tĂ« kalbshĂ«m, tĂ« shpendĂ«ve, tĂ« kafshĂ«ve katĂ«rkĂ«mbĂ«she dhe tĂ« rrĂ«shqanorĂ«ve” (RomakĂ«ve 1:23).

C. Adonai.

Termi “Adonai”, nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«, ka kuptimin zotĂ«ri ose zotĂ«rues, njĂ« qĂ« zotĂ«ron, qĂ« drejton dhe qĂ« bekon tĂ« tijtĂ«. Kjo gjendet sĂ« pari tek Zanafilla 15:1-2: “Mbas kĂ«tyre gjĂ«rave fjala e Zotit iu drejtua Abramit nĂ« vegim, duke i thĂ«nĂ«: ‘Mos ki frikĂ« Abram, UnĂ« jam mburoja jote dhe shpĂ«rblimi yt do tĂ« jetĂ« shumĂ« i madh’. Po Abrami i tha: ‘Zot (Adonai) PerĂ«ndi, çfarĂ« do tĂ« mĂ« japĂ«sh, sepse unĂ« jam pa fĂ«mijĂ« dhe trashĂ«gimtari i shtĂ«pisĂ« sime Ă«shtĂ« Eliezeri i Damaskut?’”.

Adonai mund tĂ« njihet gjithmonĂ« me fjalĂ«n “Zoti” dhe “zot” nĂ« DhiatĂ«n e VjetĂ«r. Ka dy forma tĂ« ndryshme pĂ«r kĂ«tĂ« fjalĂ«: Adon, e cila Ă«shtĂ« njĂ«jĂ«s, dhe Adonai, qĂ« Ă«shtĂ« shumĂ«s.

Adonai Ă«shtĂ« pĂ«rdorur nĂ« dy mĂ«nyra nĂ« Shkrimet, kur ka lidhje me njeriun dhe marrĂ«dhĂ«niet e tij tokĂ«sore, si njĂ« zotĂ«ri i skllevĂ«rve tĂ« tij dhe si njĂ« burrĂ« ndaj gruas: “KĂ«shtu shĂ«rbĂ«tori e vuri dorĂ«n nĂ«n kofshĂ«n e Abrahamit, zotit tĂ« tij, dhe iu betua lidhur me kĂ«tĂ« problem. Pastaj shĂ«rbyesi mori dhjetĂ« deve nga devetĂ« e zotit tĂ« tij dhe u nis, duke pasur me vete çdo lloj tĂ« mirash tĂ« zotĂ«risĂ« sĂ« tij” (Zanafilla 24:9-10a). “Ashtu si Sara qĂ« i bindej Abrahamit duke e quajtur ‘zot’” (1 Pjetri 3:6). Shihni gjithashtu Zanafilla 18:12.

NjĂ« hebre mund tĂ« shiste vetveten tek njĂ« hebre tjetĂ«r dhe ai do tĂ« bĂ«hej zotĂ«ria i tij. MegjithatĂ«, ai nuk mund tĂ« shitej pĂ«rgjithmonĂ«, sepse nĂ« vitin shtunor ose nĂ« vitin e Jubileut, tĂ« gjithĂ« skllevĂ«rit liroheshin. Kishte ende njĂ« rrugĂ« me tĂ« cilĂ«n njĂ« skllav mund tĂ« mbetej skllav pĂ«rgjithmonĂ«, dhe kjo ishte me anĂ« tĂ« vendimit: “Por nĂ« qoftĂ« se skllavi thotĂ« haptazi: ‘UnĂ« e dua zotĂ«rinĂ« tim, gruan time dhe fĂ«mijĂ«t e mi dhe nuk dua tĂ« shkoj i lirë’, atĂ«herĂ« pronari i tij do t’ia afrojĂ« PerĂ«ndisĂ« dhe do ta avitĂ« te dera ose te shtalkat; pastaj pronari i tij do t’i shpojĂ« veshin me njĂ« fĂ«ndyell; dhe ai do t’i shĂ«rbejĂ« pĂ«rgjithnjĂ«” (Eksodi 21:5-6). Pali tha se ishte skllav (shĂ«rbĂ«tor) i Jezus Krishtit, i blerĂ« me gjak dhe i lidhur me dashuri! Sa herĂ« qĂ« ju pĂ«rdorni emrin Zoti Jezus Krisht, ju thoni: “Ai Ă«shtĂ« ZotĂ«ria im”. “Ju mĂ« quani MĂ«sues dhe Zot dhe mirĂ« thoni, sespe jam” (Gjoni 13:13).

D. Kombinime me emrin Jehova.

1. Jehova-jireh: “Zoti do tĂ« sigurojĂ« (do tĂ« japĂ«)”. “Dhe Abrahami e quajti kĂ«tĂ« vend Jehova-jireh. Prandaj edhe sot e kĂ«saj dite thuhet: ‘Do tĂ« furnizohet (jepet) nĂ« malin e Zotit’” (Zanafilla 22:14). Ky ishte rasti kur Abrahami mori nĂ« mal djalin e tij tĂ« vetĂ«m, Isakun. Isaku mbante drutĂ«, kurse Abrahami mbante thikĂ«n dhe zjarrin. Djali i tij e pyeti se ku do ta merrnin flinĂ«. At Abrahami iu pĂ«rgjigj: “PerĂ«ndia do tĂ« sigurojĂ« vet qengjin pĂ«r sakrificĂ«n” dhe PerĂ«ndia e bĂ«ri kĂ«tĂ«! Para se Abrahami ta vriste djalin e tij si flijim tĂ« kĂ«rkuar nga PerĂ«ndia, engjĂ«lli i Zotit e ndaloi dorĂ«n e tij dhe sytĂ« e tij shikuan nĂ« kaçube, ku ai pa dashin qĂ« Zoti e kishte siguruar (dhĂ«nĂ«). AfĂ«rsisht dy mijĂ« vjet mĂ« parĂ«, Biri i PerĂ«ndisĂ« mbarti vetĂ« njĂ« barrĂ« tĂ« drunjtĂ«, Kryqin, dhe Ati mbajti zjarrin (qĂ« flet pĂ«r gjykimin) dhe thikĂ«n (qĂ« flet pĂ«r vdekjen) dhe Zoti me tĂ« vĂ«rtetĂ« i siguroi vetes njĂ« flijim pĂ«r mĂ«katet tona, Birin e Tij, Zotin dhe ShpĂ«timtarin Jezus Krisht. A Ă«shtĂ« Ai Jehova-jireh pĂ«r ju? ÇfarĂ«do qĂ« tĂ« ndodhĂ«, mbani mend: Ai Ă«shtĂ« Jehova-jireh, “Zoti do tĂ« sigurojĂ« [do tĂ« japĂ«]“.

2. Jehova-Rafa: “Zoti qĂ« shĂ«ron”. “[Zoti] tha: ‘NĂ« qoftĂ« se ti dĂ«gjon me vĂ«mendje zĂ«rin e Zotit, PerĂ«ndisĂ« tĂ«nd dhe bĂ«n atĂ« qĂ« Ă«shtĂ« e drejtĂ« nĂ« sytĂ« e Tij dhe dĂ«gjon urdhĂ«rimet e Tij dhe respekton tĂ«rĂ« ligjet e Tij , unĂ« nuk do tĂ« jap asnjĂ« nga ato sĂ«mundje qĂ« u kam dhĂ«nĂ« egjiptasve, sepse unĂ« jam Zoti [Jehova-Rafa] qĂ« tĂ« shĂ«ron” (Eksodi 15:26). Ai Ă«shtĂ« Zoti, Mjeku. MĂ«nyra se si Ă«shtĂ« pĂ«rdorur kjo nuk Ă«shtĂ« se “UnĂ« do tĂ« shĂ«roj sĂ«mundjet e tua”, por “UnĂ« nuk do tĂ« sjell ligĂ«si mbi ty”.

Bota Ă«shtĂ« quajtur ndryshe “bota e sĂ«murĂ«”. Livingstone, njĂ« misionar dhe zbulues nĂ« AfrikĂ«, e ka quajtur AfrikĂ«n “njĂ« plagĂ« e hapur” dhe arsyeja pĂ«r kĂ«tĂ« Ă«shtĂ« plaga e thellĂ« e mĂ«katit! Fjala “shĂ«roj” Ă«shtĂ« njĂ« fjalĂ« interesante dhe ka kuptimin riparoj, rregulloj, kuroj. Ka njĂ« shĂ«rim tĂ« pĂ«rsosur tek Jehovai-Rafa sespe “me vurratat e tij ne u shĂ«ruam” (1 Pjetri 2:24). Shikoni gjithashtu Psalmi 41:4.

3. Jehova-nissi: “Zoti, Flamuri ynĂ«”. “Moisiu ndĂ«rtoi pastaj njĂ« altar tĂ« cilit i vuri emrin: ‘Zoti Ă«shtĂ« flamuri ynë’ [Jehova-nissi]” (Eksodi 17:15). Zoti Ă«shtĂ« Fitorja jonĂ«. Krishti i kryqĂ«zuar Ă«shtĂ« Flamuri ynĂ« i FitorĂ«s!

4. Jehova-kadesh: “Zoti qĂ« shenjtĂ«ron”. “Respektoni statutet e mia dhe i vini nĂ« zbatim. UnĂ« jam Zoti [Jehova-kadesh] qĂ« ju shenjtĂ«ron” (Levitiku 20:8). Zoti Ă«shtĂ« i njĂ«jti Zot, si i tĂ« krishterĂ«ve, ashtu edhe i hebrenjve. “Ai shtoi: ‘Ja, unĂ« vij pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ«, o PerĂ«ndi vullnetin tĂ«nd’
 Prej kĂ«tij vullneti, ne jemi shenjtĂ«ruar me anĂ« tĂ« kushtimit tĂ« trupit tĂ« Jezus Krishtit, qĂ« u bĂ« njĂ«herĂ« pĂ«r tĂ« gjithĂ«” (Hebrenjve 10:9-10). Shihni pĂ«r kĂ«tĂ« edhe Hebrenjve 10:14 dhe Eksodi 31:13.

5. Jehova-shalom: “Zoti Paqja jonĂ«”. “AtĂ«herĂ« Gideoni ndĂ«rtoi njĂ« altar pĂ«r Zotin atje dhe e quajti ‘Jehova-shalom’. Ai gjendet edhe sot nĂ« Orfrahun e AbiezeritĂ«ve” (GjyqtarĂ«t 6:24). Ka vetĂ«m njĂ« rrugĂ« pĂ«r tĂ« siguruar paqen sot dhe kjo Ă«shtĂ« nĂ«pĂ«rmjet Zotit Jezus Krisht. Ai Ă«shtĂ« Paqja jonĂ«: “Ai nĂ« fakt, Ă«shtĂ« paqja jonĂ«, ai qĂ« ka bĂ«rĂ« tĂ« dy popujt njĂ« dhe ka shĂ«mbur murin e ndarjes” (EfesianĂ«ve 2:14). Shihni gjithashtu RomakĂ«ve 5:1.

6. Jehova-tsedekah: “Zoti DrejtĂ«sia jonĂ«”. “NĂ« ditĂ«t e tij Juda do tĂ« shpĂ«tohet dhe Izraeli do tĂ« qĂ«ndrojĂ« me siguri. Ky do tĂ« jetĂ« emri me tĂ« cilin do tĂ« thirret: ‘Zoti drejtĂ«sia jonë’ [Jehova-tsedekah]” (Jeremia 23:6). Izraeli do tĂ« kthehet nĂ« TokĂ«n e Premtuar pĂ«rsĂ«ri dhe, gjatĂ« mijĂ«vjeçarit tĂ« Jezusit, Jehovai do tĂ« quhet Jehova-tsedekah “Zoti drejtĂ«sia jonĂ«”. Zoti erdhi, nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«, i vetmi i drejtĂ«, por ata e kryqĂ«zuan. Por njĂ« ditĂ« Ai do tĂ« vijĂ« pĂ«rsĂ«ri pĂ«r herĂ« tĂ« dytĂ« dhe Izraeli do ta shpallĂ« Zotin Jezus Krisht si DrejtĂ«sinĂ« e tyre. PĂ«r shkak se “nuk ka asnjĂ« njeri tĂ« drejtĂ«, as edhe njĂ«” (RomakĂ«ve 3:10), Jezus Krishti Ă«shtĂ« e vetmja drejtĂ«si qĂ« ndokush mund tĂ« shpallĂ« si tĂ« tijĂ«n.

7. Jehova-shamah: “Zoti Ă«shtĂ« atje”. “GjithĂ« perimetri do tĂ« jetĂ« tetĂ«mbĂ«dhjetĂ« kubitĂ«. Prej kĂ«saj dite emri i qytetit do tĂ« jetĂ«: ‘Zoti Ă«shtĂ« atje [Jehova-shamah]‘” (Ezekieli 48:35). Kur Izraeli do tĂ« rikthehet nĂ« vend dhe toka do tĂ« jetĂ« plot me njohurinĂ« e Zotit, Jeruzalemi do tĂ« quhet Jehova-shamah, “Zoti Ă«shtĂ« atje”.

8. Jehova-sabaoth: “Zoti i Ushtrive”. “Çdo vit ky njeri nisej nga qyteti i tij pĂ«r tĂ« adhuruar dhe pĂ«r t’i ofruar flijime Zotit tĂ« ushtrive [Jehova-sabaoth] nĂ« Shiloh” (1 Samueli 1:3a). Izraeli Ă«shtĂ« Ushtria, Zoti Ă«shtĂ« PerĂ«ndia i Ushtrive. Shihni gjithashtu Eksodi 12:41; 2 MbretĂ«rve 6:14-23; RomakĂ«ve 9:29 dhe Jakobi 5:4.

9. Jehova Ra-ah: “Zoti Bariu im”. “Zoti [Jehova Ra-ah] Ă«shtĂ« bariu im, asgjĂ« nuk do tĂ« mĂ« mungojĂ«” (Psalmi 23:1). NjĂ« herĂ« njĂ« vajzĂ« e vogĂ«l po e thoshte kĂ«tĂ« varg pĂ«rmendĂ«sh dhe kjo ishte mĂ«nyra se si u shpreh: “Zoti Ă«shtĂ« Bariu im dhe pse duhet tĂ« shqetĂ«sohem?” A e keni gjetur ju atĂ« Burim Fuqie? A keni gjetur paqe tĂ« pĂ«rsosur duke ndjekur ShpĂ«timtarin, kudo qĂ« Ai ju drejton? Frika nuk do t’ju shqetĂ«sojĂ«, errĂ«sira nuk mund t’ju mĂ«rzitĂ«, varfĂ«ria nuk mund t’ju shkatĂ«rrojĂ«, nĂ« qoftĂ« se Jezusi Ă«shtĂ« Jehova Ra-ah pĂ«r ju, Bariu juaj.

E. Kombinime me emrin Elohim. Siç ka kombinime me emrin “Jehova”, ka kombinime edhe me emrin “Elohim”.

1. El Eljon: “MĂ« i Larti PerĂ«ndi”. “Melkizideku mbreti i Salemit, i shpuri bukĂ« dhe verĂ«. Ai ishte prift i ShumĂ« tĂ« Lartit PerĂ«ndi [El Eljon]” (Zanafilla 14:18). Eljon do tĂ« thotĂ« mĂ« i larti, ndersa El Eljon ka kuptimin mĂ« i larti PerĂ«ndi. Mund tĂ« shihni Ligji i PĂ«rtĂ«rirĂ« 32:8 dhe Danieli 4:34-35. Jezus Krishti Ă«shtĂ« El Eljon-i ynĂ«: “Mua mĂ« Ă«shtĂ« dhĂ«nĂ« çdo pushtet nĂ« qiell e nĂ« tokĂ«” (Mateu 28:18).

2. El-Olam: “PerĂ«ndi i PĂ«rjetshĂ«m”. “Pastaj Abrahami mbolli njĂ« marinĂ« nĂ« Beer-Sheba dhe aty thirri emrin e Zotit [El-Olam], PerĂ«ndi i PĂ«rjetĂ«sisĂ«” (Zanafilla 21:33). Po, PerĂ«ndia Ă«shtĂ« “PerĂ«ndi i PĂ«rjetshĂ«m”, “PerĂ«ndi i tĂ« gjitha kohĂ«rave”.

3. El-Shadai: “PerĂ«ndia i PlotfuqishĂ«m”. Kjo gjendet pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« tek Zanafilla 17:1. “Kur Abrami u bĂ« nĂ«ntĂ«dhjetĂ« e nĂ«ntĂ« vjeç Zoti i doli pĂ«rpara dhe i tha: ‘UnĂ« jam PerĂ«ndia i plotfuqishĂ«m [El-Shadai]; ec nĂ« praninĂ« time dhe qĂ«ndro i ndershĂ«m’”. El do tĂ« thotĂ« i Fuqishmi. Shadai vjen nga fjala “shad”, qĂ« do tĂ« thotĂ« gji, gjiri i njĂ« gruaje. Kjo ilustrohet nga pjesa e Shkrimit tek Isaia 28:9. Prandaj El-Shadai do tĂ« thotĂ« Gjiri i PerĂ«ndisĂ«, Ushqyesi, FuqidhĂ«nĂ«si dhe PĂ«rdĂ«llyesi.

El-Shadai Ă«shtĂ« njĂ« nga emrat mĂ« tĂ« çmuar tĂ« PerĂ«ndisĂ«, qĂ« vlerĂ«sohet nga studiuesit e BiblĂ«s: Gjiri i PerĂ«ndisĂ«, Fuqi-dhĂ«nĂ«si, Zoti i GjithmjaftueshĂ«m, Zoti Bujar, Zoti qĂ« Ă«shtĂ« i AftĂ«! “Ai mund t’i shpĂ«tojĂ« plotĂ«sisht ata 
” (Hebrenjve 7:25). Pse? Sepse Jezus Krishti, Zoti ynĂ« Ă«shtĂ« El-Shadai ynĂ«, Zoti qĂ« Ă«shtĂ« i AftĂ«.

Share|
ï»ż