jump to navigation

2. Si u Mblodh Bibla

Postuar tek: Kujdes Me Biblën më: 02, 25, 2009

Kapitullin e parë e filluam duke bërë pyetjen e thjeshtë por themeltare: Pse e kemi Biblën? Jemi mësuar kaq shumë me ekzistencën e saj saqë rrallë, për të mos thënë kurrë, ndalemi për ta bërë këtë pyetje.

Por ka dhe një pyetje tjetër themelore që duhet të bëjmë. Si u mblodh Bibla - këta gjashtëdhjetë e gjashtë libra të ndryshëm të shkruar gjatë një periudhe shumëshekullore - në një vëllim të vetëm?

A tĂ« dhanĂ«, kur ke qenĂ« i ri, njĂ« kartĂ« tĂ« vogĂ«l me njĂ« pikturĂ« tĂ« njĂ« rafti librash tĂ« ndarĂ« nĂ« njĂ« sĂ«rĂ« seksionesh, ku secili pĂ«rmban libra tĂ« ndryshĂ«m tĂ« BiblĂ«s? A ishin kĂ«to seksione tĂ« titulluara ‘historia’, ‘poezia’, ‘biografia’ e kĂ«shtu me radhĂ«? Kjo kishte pĂ«r qĂ«llim tĂ« na mĂ«sonte se Bibla nuk Ă«shtĂ« njĂ« libĂ«r i vetĂ«m, por njĂ« pĂ«rmbledhje librash, njĂ« librari e sĂ« vĂ«rtetĂ«s sĂ« PerĂ«ndisĂ« e pĂ«rpiluar gjatĂ« shumĂ« viteve, qĂ« pĂ«rmban lloje tĂ« ndryshme literature. Por nga e dimĂ« ne se cilĂ«t libra duhet tĂ« jenĂ« nĂ« librari? Si e gjetĂ«n vendin e tyre gjashtĂ«dhjetĂ« e gjashtĂ« librat qĂ« kemi? Si mund tĂ« jemi tĂ« sigurt se ne kemi librat e duhur? A mund t’i shtojmĂ« libra tĂ« tjerĂ« BiblĂ«s? Dhe, tek e fundit, ç’rĂ«ndĂ«si praktike ka kjo?

TridhjetĂ« e nĂ«ntĂ« Nenet e Anglikanizmit, dhe RrĂ«fimi i Besimit i Uestminsterit Dhe tĂ« gjithĂ« ata qĂ« do tĂ« ecin sipas kĂ«saj rregulle paçin paqe dhe mĂ«shirĂ«, e ashtu qoftĂ« edhe pĂ«r Izraelin e PerĂ«ndisĂ« (Gal. 6:16). GjatĂ« shekujve tĂ« parĂ« tĂ« jetĂ«s sĂ« kishĂ«s, ajo filloi tĂ« pĂ«rdorej pĂ«r pĂ«rmbajtjen e DhiatĂ«s sĂ« Re: sĂ« bashku ato formuan ‘rregullĂ«n e besimit dhe jetĂ«s’ me tĂ« cilĂ«n e gjithĂ« kisha dhe tĂ« krishterĂ«t personalisht qeverisnin jetĂ«n e tyre. (1643) i Presbiterianizmit na tregojnĂ« tĂ« dyja se gjashtĂ«dhjetĂ« e gjashtĂ« librat qĂ« ne kemi nĂ« BibĂ«l formojnĂ« ‘Kanunin’ e DhiatĂ«s sĂ« VjetĂ«r dhe tĂ« Re. ‘Kanuni’ Ă«shtĂ« njĂ« fjalĂ« greke. Ajo do tĂ« thotĂ« stap, apo shkop i drejtĂ«. Ajo filloi tĂ« pĂ«rdorej, natyrisht, si njĂ« fjalĂ« pĂ«r masĂ«, apo rregull, dhe kĂ«shtu pĂ«r njĂ« rregull veprimi. Ajo pĂ«rdoret nĂ« DhiatĂ«n e Re nĂ« kĂ«tĂ« kuptim (2 Kor. 10:13,15,16), dhe mĂ« qartĂ« nĂ« fjalĂ«t mbyllĂ«se tĂ« Palit drejtuar Galatasve:

Por si erdhën në ekzistencë Dhiata e Vjetër dhe e Re?

Kanuni i Dhiatës së Vjetër

Moisiu u urdhĂ«rua tĂ« shkruantĂ« nĂ« njĂ« formĂ« tĂ« qĂ«ndrueshme zbulesĂ«n qĂ« PerĂ«ndia i dha atij: AtĂ«herĂ« Moisiu erdhi dhe i tregoi popullit tĂ«rĂ« fjalĂ«t e Zotit dhe tĂ«rĂ« ligjet. Dhe gjithĂ« populli u pĂ«rgjigj me njĂ« zĂ« dhe tha: “Ne do tĂ« bĂ«jmĂ« tĂ«rĂ« gjĂ«rat qĂ« Zoti ka thĂ«nĂ«”. Dhe Moisiu i shkroi tĂ«rĂ« fjalĂ«t e Zotit. (Eksodi 24:3,4)

Kur Ligji i Përtërirë regjistron fazën përfundimtare të jetës së Moisiut, ai na tregon për rregullimet që ai bëri për udhëheqësinë e ardhshme të popullit të Perëndisë. Ai i foli Jozueut në një mbledhje të madhe publike, ia caktoi ofiqit të udhëheqësit, dhe e siguroi për ndihmën e Perëndisë. Por ai bëri dhe një furnizim tjetër për popullin:

KĂ«shtu Moisiu e shkrojti kĂ«tĂ« ligj dhe ia dorĂ«zoi priftĂ«rinjve, bijve tĂ« Levit, qĂ« mbajnĂ« arkĂ«n e besĂ«lidhjes tĂ« Zotit dhe tĂ« gjithĂ« pleqve tĂ« Izraelit. Pastaj Moisiu i urdhĂ«roi ata, duke thĂ«nĂ«: “NĂ« fund tĂ« çdo shtatĂ« vjetĂ«ve, nĂ« kohĂ«n e caktuar si vit i faljes, nĂ« festĂ«n e Kasolleve, kur tĂ«rĂ« Izraeli do tĂ« vijĂ« tĂ« paraqitet pĂ«rpara Zotit, PerĂ«ndisĂ« tĂ«nd, nĂ« vendin qĂ« ai ka zgjedhur, do tĂ« lexosh kĂ«tĂ« ligj para tĂ«rĂ« Izraelit, nĂ« veshĂ«t e tĂ«rĂ« izraelitĂ«ve. Do tĂ« mbledhĂ«sh popullin, burra, gra, fĂ«mijĂ« dhe tĂ« huajin qĂ« ndodhet brenda portave tĂ« tua, qĂ« tĂ« dĂ«gjojnĂ« dhe tĂ« mĂ«sojnĂ« tĂ« kenĂ« frikĂ« nga Zoti, PerĂ«ndia juaj, dhe tĂ« kenĂ« kujdes tĂ« zbatojnĂ« nĂ« praktikĂ« tĂ«rĂ« fjalĂ«t e kĂ«tij ligji, kĂ«shtu qĂ« bijtĂ« e tyre qĂ« akoma nuk e njohin, tĂ« dĂ«gjojnĂ« Zotin, PerĂ«ndinĂ« tuaj, dhe tĂ« kenĂ« frikĂ« prej tij, pĂ«r tĂ« gjithĂ« kohĂ«n qĂ« do tĂ« jetojnĂ« nĂ« vendin qĂ« ju po hyni ta pushtoni, duke kaluar Jordanin.” (Ligji i PĂ«rtĂ«rirĂ« 31:9-13)

Në të vërtetë, megjithëse Perëndia caktoi një udhëheqës dhe i dha njerëzve një Shkrim, ai e bëri të qartë se ky i fundit ushtron gjithnjë autoritet mbi të parin. Fjala e tij për Jozueun në fillim të shërbimit të tij ishte:

Vetëm tregohu i fortë dhe shumë trim, duke u përpjekur të veprosh simbas tërë ligjit që Moisiu, shërbëtori im, të ka urdhëruar; mos u shmang prej tij as djathtas, as majtas, që të kesh mbarësi kudo që të shkosh. Ky libër i ligjit mos u ndaftë kurrë nga goja jote, por mendohu për të ditë e natë, duke kërkuar të veprosh simbas të gjitha atyre që janë shkruar, sepse atëherë do të kesh sukses në veprimet e tua, atëherë do të përparosh. (Jozueu 1:7,8)

Fjala e PerĂ«ndisĂ«, nĂ« formĂ« tĂ« shkruar, si Shkrim, u bĂ« rregulla me tĂ« cilĂ«n Jozueu dhe i gjithĂ« populli i PerĂ«ndisĂ« duhej tĂ« qeverisnin jetĂ«n e tyre. Ajo duhet tĂ« ishte ‘Bibla’ e tyre.

Gjatë leximit të mëtejshëm të faqeve të Dhiatës së Vjetër zbulojmë se e gjithë jeta e Izraelit përcaktohet nga besnikëria, ose jobesnikëria e tyre ndaj kësaj urdhërese të Zotit. E gjithë historia interpretohet prej këtij parimi; i gjithë adhurimi është një pasqyrim i tij. Çelësi për të kuptuar mesazhin e profetëve është se ata janë njerëz të dërguar nga Perëndia për të theksuar dështimin e popullit për të ecur sipas fjalës së Perëndisë; ata i paralajmërojnë ata se gjykimet që ai premtoi për të pabesët janë shfaqur tashmë në horizontin e historisë. I njëjti Perëndi i cili foli duke dhënë Ligjin po flet përsëri nëpërmjet profetëve. Ai i thërret njerëzit që t’i kthehen besnikërisë ndaj detyrimeve të tyre të besëlidhjes dhe bindjes ndaj Ligjit. Si rrjedhim, njerëzit besimtarë të kohës së Dhiatës së Vjetër e panë se e njëjta fjalë e Perëndisë që dëgjohej në shkrimet e Ligjit dëgjohej edhe në predikimet e profetëve.

ÇifutĂ«t vlerĂ«suan diçka qĂ« shpesh u shpĂ«ton lexuesve joçifutĂ« tĂ« BiblĂ«s. Ata i pĂ«rfshinĂ« librat e tillĂ« si Jozueu, Samueli, MbretĂ«rit dhe Kronikat nĂ« ProfetĂ«t. Ata e kuptuan se parimet qĂ« pĂ«rshkruheshin kaq qartĂ« nĂ« predikimin e profetĂ«ve ishin po kaq fuqimisht tĂ« pranishme nĂ« mĂ«nyrĂ«n me tĂ« cilĂ«n ‘librat historikë’ tĂ« DhiatĂ«s sĂ« VjetĂ«r e regjistruan historinĂ« kombĂ«tare. Ata u shkruan nga pikĂ«vĂ«shtrimi i Ligjit tĂ« PerĂ«ndisĂ«. Shfaqja e profetĂ«ve tĂ« tillĂ« si Elija dhe Eliseu nĂ« kronikat e marrĂ«dhĂ«nieve tĂ« PerĂ«ndisĂ« me popullin e tij ishte thjesht maja e aisbergut. PerĂ«ndia po e gjykonte gjithnjĂ« popullin e tij nĂ«n dritĂ«n e Ligjit, madje edhe kur ai nuk dĂ«rgonte asnjĂ« lajmĂ«tar pĂ«r t’i kujtuar ata se kishin ngritur krye kundĂ«r tij.

KĂ«shtu, shohim tashmĂ« se nĂ« ‘kanun’, Shkrimet qĂ« PerĂ«ndia po i jepte popullit tĂ« tij, kishte dy ndarje. Ishte Ligji, dhe pastaj duke u zhvilluar prej tij, ProfetĂ«t. KĂ«tyre iu shtuan ato qĂ« u bĂ«nĂ« tĂ« njohura si ‘Poezia’; libra si Psalmet dhe FjalĂ«t e Urta, libri i Jobit, Ruthi, Kantiku i KantikĂ«ve, Vajtimet, Predikuesi dhe Esteri. Ka njĂ« mister tĂ« madh pĂ«r mĂ«nyrĂ«n me tĂ« cilĂ«n kĂ«ta libra nĂ« veçanti arritĂ«n tĂ« konsideroheshin si Shkrime. PesĂ« librat e fundit (tĂ« njohur si PesĂ« Rrotullat) kanĂ« qenĂ« tĂ« lidhur pĂ«r shumĂ« shekuj me Festimet e mĂ«dha çifute. PĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ« ata u lexuan publikisht nĂ« raste tĂ« tilla, dhe u pĂ«rdorĂ«n si shembuj tĂ« rrugĂ«ve tĂ« PerĂ«ndisĂ« me njerĂ«zit. Ata ishin protrete grafike tĂ« parimeve tĂ« shtjelluara nĂ« Ligj dhe tĂ« theksuara nĂ« ProfetĂ«t.

Mund të mos jemi në gjendje t’u përgjigjemi të gjitha pyetjeve rreth mënyrës se si këta libra u bënë pjesë e Biblës. Ajo që është megjithatë e qartë, është se me kalimin e kohës populli i Perëndisë e kuptuan se ata i transmetonin njerëzimit zërin e vërtetë të Perëndisë. Me gjithë ndryshimet e tyre në autorësi, stil, lloj literature dhe kohë, ata i bashkonte një fill bashkues. Kjo filloi të njihej nga zemra e dëgjuesit besnik: zëri i Perëndisë foli me një autoritet të palëkundur; të njëjtat parime që ai u kishte dhënë në mënyrë dramatike njerëzve në Sinai shfaqeshin dhe ilustroheshin në këtë librari shkrimesh të ndryshme.

Gjatë shekullit të parë pas Krishtit, Rabinët çifutë u takuan në Xhamnia dhe diskutuan përmbajtjen e Shkrimeve të Dhiatës së Vjetër. Ata nuk po kërkonin dhe aq të formulonin kanunin e Dhiatës së Vjetër, sesa të diskutonin nëse librat që përgjithësisht njiheshin si Shkrime të Dhiatës së Vjetër ishin në fakt librat të cilët duhet të njiheshin si të tillë apo jo. Shumë kohë më vonë, gjatë Reformacionit Protestant, kur mësimi i pranuar për një kohë të gjatë i Kishës Romake mbi kanunin e Shkrimit u vu në dyshim, pati një diskutim të mëtejshëm për të.

Megjithatë, për shumicën e të krishterëve është e mjaftueshme të dihet se Dhiata e Vjetër që ne kemi është, me aq sa mund të themi me siguri, e njëjta Dhiatë e Vjetër që përdori vetë Jezusi. Ai citoi lirshëm pjesë të ndryshme të Dhiatës së Vjetër si fjala e Perëndisë apo Shkrimi. është e qartë që ai e pranoi pikëpamjen e bashkëkohësve të tij se ajo ishte e gjithë-frymëzuar dhe përfundimisht e autoritetshme. Nuk ishte përmbajtja e Shkrimit (kanuni) ajo për të cilën ishin në kundërshti Jezusi dhe farisenjtë, por interpretimi i tij (dhe përfundimisht, pra, autoriteti i tij, meqë ata nuk e lejonin Shkrimin që t’u interpretohej vetë atyre). Kështu Zoti ynë foli për origjinën hyjnore të Pentateukut (p.sh., Mat. 19:4,5); ai foli herë pas here për nevojën që profecitë të përmbusheshin; ai komentoi mbi mënyrën me të cilën shkrimi i Davidit ishte i frymëzuar nga Fryma (Marku 12:36). Kur u takua me dy dishepujt në rrugën për në Emaus ai filloi nga Moisiu dhe nga gjithë profetët dhe shpjegoi se fjalët e tyre ishin vetëm përgatitja e ardhjes së tij (Lluka 24:27). Më vonë atë mbrëmje, Jezusi i ringjallur tregoi më qartë:

‘KĂ«to janĂ« fjalĂ«t qĂ« unĂ« ju thoja kur isha ende me ju: se duhet tĂ« pĂ«rmbushen tĂ« gjitha gjĂ«rat qĂ« janĂ« shkruar lidhur me mua nĂ« ligjin e Moisiut, nĂ« profetĂ«t dhe nĂ« psalmet.’ AtĂ«herĂ« ua hapi mendjen, qĂ« tĂ« kuptonin Shkrimet. (Lluka 24:44,45)

Bibla e Jezusit dhe Dhiata jonĂ« e VjetĂ«r ishin tĂ« njĂ«jta. Bibla e tij nuk ishte njĂ« libĂ«r i vetĂ«m, por shumĂ« rrotulla; Bibla e tij ishte e ndarĂ« nĂ« tri ndarje tĂ« mĂ«dha, ndryshe nga e jona. Librat kishin njĂ« renditje tĂ« ndryshme. Por pĂ«rmbajtja ishte e njĂ«jtĂ«, dhe mbi kĂ«tĂ« pĂ«rmbajtje ai vendosi firmĂ«n e tij: ‘Kjo Ă«shtĂ« fjala e Zotit’. AtĂ« qĂ« ai e mendoi si fjala e PerĂ«ndisĂ« edhe ne mund ta quajmĂ« me mirĂ«besim ‘fjala e PerĂ«ndisë’.

Kanuni i Dhiatës së Re

Ndoshta keni dëgjuar të thuhet (ose e keni menduar edhe vetë), se nëse apostujt do të mund të shihnin se sa thellë studiohen shkrimet e tyre, pothuaj dy mijë vjet pas vdekjes së tyre; apo, nëse ata do të kishin mundësi të ktheheshin sot në kishë, do të mrekulloheshin kur të zbulonin se çfarë ndodhi me letrat e tyre. Ata nuk e prisnin kurrë që ne do t’u vinim kaq shumë rëndësi!

Por, kur hapim vetë Dhiatën e Re për të parë se çfarë na mëson ajo për qëndrimin e shkruesve kundrejt asaj që ata shkruan, ne zbulojmë se e kundërta është e vërtetë. Asgjë nuk do t’i habiste më pak apostujt sesa zbulimi se të krishterët po lexojnë akoma atë që shkruan ata. Asgjë nuk do t’i hidhëronte ata më shumë sesa kur të na shihnin se sa pak kujdes i kushtojmë shpesh mësimit të tyre. Ata e dinin se ajo që po shkruanin ishte një shtesë në fjalën e Perëndisë.

Ky mund të duket një pohim ekstrem, por nuk është i vështirë për t’u vërtetuar. Ai është një pohim kaq i rëndësishëm saqë ne duhet ta konsiderojmë më tej.

Kur autorët e Dhiatës së Re shkruan, ata e bënë këtë me qëllim që t’u komunikonin Ungjillin bashkëkohësve të tyre të atëhershëm. Por duke vepruar kështu, ata ishin të dijshëm se ajo që shkruan ishte më shumë sesa thjesht një shprehje personale e dëshmisë së tyre për Krishtin. Ajo duhej të merrej dhe lexohej si një mësim i autoritetshëm. Kështu, për shembull, Pali u thotë të krishterëve të rinj në Thesalonik: Ju përbetoj për Zotin që kjo letër t’u lexohet gjithë vëllezërve të shenjtë (1 Thes. 5:27). Një thënie e ngjashme shfaqet në fund të Kolosianëve (4:16).

NĂ« fund tĂ« LetrĂ«s drejtuar RomakĂ«ve ka njĂ« thĂ«nie tjetĂ«r e cila i jep peshĂ« kĂ«saj pikĂ«pamjeje. Duke folur pĂ«r Ungjillin e Krishtit, Pali thotĂ« se ai tani u shfaq e u zbulua me anĂ« tĂ« Shkrimeve tĂ« profetĂ«ve, sipas urdhĂ«rimit tĂ« PerĂ«ndisĂ« tĂ« pĂ«rjetshĂ«m dhe u njoh ndĂ«r tĂ« gjitha kombet, pĂ«r t’i sjellĂ« nĂ« dĂ«gjesĂ«n e besimit (Rom. 16:26). KĂ«to fjalĂ« na kujtojnĂ« atĂ« qĂ« shkroi ai nĂ« Efes. 3:3-6 pĂ«r zbulesĂ«n qĂ« PerĂ«ndia i kishte dhĂ«nĂ« atij. Ajo zbulesĂ« Ă«shtĂ« e shkruar tani - dhe pĂ«rfshihet nĂ« ‘Shkrimet e profetĂ«ve’. Pali nuk mund ta kishte pĂ«rdorur kurrĂ« njĂ« shprehje tĂ« tillĂ«, kaq tĂ« ngjashme me mĂ«nyrĂ«n me tĂ« cilĂ«n ai pĂ«rshkruan shkrimet e DhiatĂ«s sĂ« VjetĂ«r, nĂ«se ai nuk do ta kishte kuptuar rĂ«ndĂ«sinĂ« e asaj qĂ« ai vetĂ« po shkruante.

I njëjti sens i autoritetit hyjnor shfaqet nga fundi i diskutimit të tij të gjatë për vendin dhe përdorimin e dhuntive frymërore: Në qoftë se dikush mendon se është profet ose frymëror, le të njohë se ato që po ju shkruaj janë urdhërime të Zotit. Dhe nëse dikush është i paditur le të jetë i paditur. (1 Kor. 14:37,38) Prova e të qenit vërtet frymëror nuk është ushtrimi i dhuntive frymërore, por pranimi plot gëzim se fjala e letrës së apostullit është gjithashtu fjala e Zotit! është e vështirë të imagjinohet ndonjë pohim më i fortë për autoritetin e qëndrueshëm të Dhiatës së Re dhe të vlefshmërisë së saj për kishën.

Pohime të ngjashme shfaqen në korrespondencën me Thesalonikun:

Prandaj dhe ne e falënderojmë pa pushim Perëndinë, se kur ju keni marrë nga ne fjalën e Perëndisë, e pritët atë jo si fjalë njerëzish, por, sikurse është me të vërtetë, si fjalë Perëndie, që vepron ndër ju që besoni. (1 Thes. 2:13)

Dhe në qoftë se dikush nuk i bindet fjalës sonë në këtë letër, shënojeni atë dhe mos u shoqëroni me të, që ai të turpërohet. (2 Thes. 3:14)

Kjo nuk duhet të na habisë. Ideja e një apostulli në Dhiatën e Re është e atij që është i dërguar. Ai vishet me autoritetin e atij që e dërgoi - në këtë rast, vetë Krishti. Kjo është arsyeja që Pali nganjëherë e mbron pushtetin e tij apostolik kaq fort (krahaso 1 Kor. 9:1 e sipër; Gal. 1:1,11-24). Këtë ai e bën jo ngaqë është i shqetësuar për namin e tij personal, siç e bën të qartë (në 2 Kor. 11, 12), por sepse ai është thellësisht i shqetësuar që fjala e Zotit nëpërmjet tij të mos braktiset, injorohet apo përbuzet. Ai është po aq apostull sa dhe apostujt e tjerë. Ai e transmeton fjalën e autoritetshme të Mjeshtrit, po ashtu si ata (krah. Mat. 10:40; Gjoni 13:20; 14:26; 15:26; 16:13-15; Vep. 1:2). Prandaj dhe në Heb. 2:2 apostujt krahasohen me engjëjt të cilët ishin ndërmjetës në dhënien e ligjit në Sinai. Asgjë nuk mund ta shprehte më qartë se ajo që ata thanë ishte fjala e Perëndisë për popullin e Perëndisë. Kështu, kur u shkruajt Ungjilli sipas Gjonit, autori i tij përdori të njëjtën shprehje për librin e tij me atë që ai kishte përdorur për librat e Dhiatës së Vjetër - janë shkruar (Gjoni 20:31; krah. Gjoni 2:17; 6:31,45; 10:34; 12:14; 15:25).

Është ky themel që e bën të mundur që Letra e Dytë e Pjetrit të përmbajë thënien e shquar:

Dhe kini parasysh se durimi i Zotit tonë është në shërbim të shpëtimit, sikurse ju ka shkruar edhe vëllai ynë i dashur Pal, sipas diturisë që iu dha; ashtu bën ai në të gjitha letrat e tij, ku flet për këto gjëra. Në to ka disa gjëra të vështira për t’u kuptuar, të cilat të paditurit dhe të paqëndrueshmit i shtrembërojnë, sikurse bëjnë me Shkrimet e tjera, për përhumbjen e tyre. (2 Pjetri 3:15,16)

Pjetri i vendos letrat e Palit në të njëjtin nivel me Shkrimet e tjera. Shkrimet që Perëndia i ka dhënë kishës nëpërmjet apostujve duhet të konsiderohen pjesë e Shkrimit.

Apostujt vetë ishin të dijshëm se kjo ishte arsyeja që Krishti i kishte thirrur ata në shërbimin e tyre të veçantë. Ishte kjo që i bënte ata dëshmitarë unikalë për të. Të tjerë mund të flisnin për fuqinë e tij shpëtuese; të tjerë mund të përdoreshin për ungjilltarë, pastorë dhe mësues. Por ata kishin marrë një premtim të veçantë prej Zotit Krisht, se ai do t’u dërgonte Frymën e tij për t’i aftësuar që ata të shkruanin faqet e Dhiatës së Re. Ai u dha atyre autoritetin për t’i dhënë kishës një grup literature për të gjitha kohërat si rregull të besimit dhe jetës. Ai kishte autoritetin e plotë në qiejt dhe tokën; ata duhej pra, të shkonin, në autoritetin e tij, për t’u mësuar kombeve gjithçka që ai u mësoi atyre.

Përfundimisht, pra, përmbajtja e Dhiatës së Re pasqyron mësimin e autoritetshëm të vetë Jezusit (shih Gjoni 14:25,26; 15:26,27; 16:12-15; Mat. 28:18-20).

Natyrisht, u desh pak kohë përpara se çdo i krishterë në çdo pjesë të botës së ungjillizuar të kuptonte se 27 librat e Dhiatës së Re të sotme ishin fjala e Perëndisë. Disa kisha zotëronin vetëm disa pjesë të Dhiatës së Re, dhe Letrat dhe Ungjijtë u shkruan në kohë dhe vende të ndryshme. Ishte e paevitueshme që të formoheshin versione të vogla të Dhiatës së Re, dhe të shfaqeshin kanune të ndryshme në pjesë të ndryshme të botës. Dhe kështu, në një zonë do të dilnin pyetje nëse librat që ishin pranuar në një zonë tjetër duhej apo jo të përfshiheshin në Dhiatën e tyre të Re.

Pa dyshim, këtij procesi iu desh kohë. Megjithatë që nga periudha e hershme kisha e krishterë e kuptoi se Perëndia kishte qenë duke i shtuar fjalës së tij nëpërmjet apostujve. Shkrimet më të hershme të shekujve të dytë dhe të tretë tregojnë se pjesë të Dhiatës së Re po përdoreshin si fjalë e Perëndisë. Nga fundi i shekullit të katërt ishte e pranuar gjerësisht se 27 librat që ne i quajmë tani Dhiata e Re ishin fjala e Perëndisë për epokën e re të Ungjillit.

Rëndësia

Ndoshta ju mund të pyesni se çfarë vlerë të mundshme praktike ka e gjithë kjo, sado që është interesante. Në fakt, rëndësia e saj është shumë e gjerë.

GjashtĂ«dhjetĂ« e gjashtĂ« librat e DhiatĂ«s sĂ« VjetĂ«r dhe tĂ« Re i janĂ« dhĂ«nĂ« kishĂ«s nga Zoti Jezu Krisht dhe nga apostujt si fjala e PerĂ«ndisĂ«. E gjithĂ« Bibla Ă«shtĂ« fjala e PerĂ«ndisĂ«. PerĂ«ndia flet pĂ«rmes saj thjesht dhe qartĂ«. PerĂ«ndia na flet neve sot vetĂ«m nĂ«pĂ«rmjet fjalĂ«s sĂ« tij. VetĂ«m ajo qĂ« gjejmĂ« nĂ« faqet e BiblĂ«s na aftĂ«son tĂ« themi: ‘KĂ«tĂ« e ka thĂ«nĂ« PerĂ«ndia.’

Pse duhet qĂ« kjo tĂ« jetĂ« kaq e rĂ«ndĂ«sishme? Sepse njerĂ«zit e krishterĂ«, tĂ« cilĂ«t rrĂ«fejnĂ« se vetĂ«m Bibla Ă«shtĂ« rregulla e besimit dhe jetĂ«s sĂ« tyre, se vetĂ«m Bibla Ă«shtĂ« fjala e PerĂ«ndisĂ«, shpesh nuk veprojnĂ« nĂ« pĂ«rputhje me rrĂ«fimin e tyre. MegjithĂ«se ata e pranojnĂ« me gojĂ« pikĂ«pamjen se vetĂ«m fjala e PerĂ«ndisĂ« Ă«shtĂ« udhĂ«zuesi ynĂ«, nĂ« fakt ata jetojnĂ« sikur PerĂ«ndia tĂ« ketĂ« mĂ«nyra tĂ« tjera ‘tĂ« foluri’.

MĂ« kujtohet shumĂ« qartĂ« kur udhĂ«hiqja njĂ« mision veror me njĂ« grup tĂ« rinjsh. VonĂ« njĂ« mbrĂ«mje, tre tĂ« rinj - tĂ« cilĂ«t nuk i njihnim - arritĂ«n nĂ« qendĂ«r. ‘Zoti na ka thĂ«nĂ« tĂ« qĂ«ndrojmĂ« me ju sonte’, thanĂ« ata.

Mua m’u duk pak interesante qĂ« Zoti nuk u kishte dhĂ«nĂ« asnjĂ« njoftim udhĂ«heqĂ«sve tĂ« ekipit tonĂ« pĂ«r kĂ«tĂ«! I interesuar tĂ« zbuloja se çfarĂ« qĂ«ndronte pas ‘udhĂ«zimit’ qĂ« kishin marrĂ« kĂ«ta tĂ« panjohur, unĂ« pyeta mĂ« tej: ‘Nga e dini ju se Zoti ju tha tĂ« rrini me ne?’ PĂ«rgjigjja u dha menjĂ«herĂ«, ‘Ai na ka thĂ«nĂ«.’ Kur unĂ« pyeta mĂ« tej, pĂ«rgjigjja u zgjerua nĂ« ‘Ai vetĂ«m na e tha.’ ‘MirĂ«,’ thashĂ« unĂ«, ‘UnĂ« mendoj se nĂ«se Zoti do tĂ« kishte planifikuar qĂ« ju tĂ« qĂ«ndroni me ne sonte ai do t’ju kishte siguruar shtretĂ«r pĂ«r ta bĂ«rĂ« tĂ« mundur kĂ«tĂ« gjĂ« - dhe ne nuk kemi asnjĂ« shtrat tĂ« tepĂ«rt pĂ«r ju!’

Diskutimi i nxituar solli njĂ« ndryshim planesh: ‘Zoti po i thotĂ« njĂ«rit prej nesh qĂ« tĂ« qĂ«ndrojĂ«, dhe dy tĂ« tjerĂ«t tĂ« shkojnë’ erdhi pĂ«rgjigjja.

NĂ« kĂ«tĂ« kohĂ« unĂ« mendova se do tĂ« ishte njĂ« gjĂ« e urtĂ« ta pranoja propozimin e tyre, por nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« tĂ« diskutoja me ta mĂ«nyrĂ«n me tĂ« cilĂ«n PerĂ«ndia udhĂ«heq dhe udhĂ«zon fĂ«mijĂ«t e tij nĂ« jetĂ«. UnĂ« u pĂ«rpoqa t’u sugjeroja atyre se normalisht (madje ndoshta dhe rrallĂ«), PerĂ«ndia nuk i udhĂ«heq fĂ«mijĂ«t e tij nĂ«pĂ«rmjet kĂ«tyre lloj nxitjesh tĂ« pashpjegueshme dhe tĂ« menjĂ«hershme qĂ« kishin pĂ«rjetuar kĂ«ta tĂ« rinj. ‘Nga e dini ju se ai qĂ« po fliste ishte PerĂ«ndia, dhe jo djalli?’ pyeta unĂ«, ‘si mund tĂ« jeni tĂ« sigurt?’ ‘Ne jemi tĂ« sigurt’ ishte pĂ«rgjigjja.

Kur njerĂ«zit pretendojnĂ« tĂ« kenĂ« njĂ« udhĂ«zim tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« nga PerĂ«ndia veçan shkrimeve, Ă«shtĂ« praktikisht e pamundur ta diskutosh çështjen me ta dhe t’i bindĂ«sh se vullneti i PerĂ«ndisĂ« njihet me rrugĂ« tĂ« tjera. PĂ«r mĂ« tĂ«pĂ«r, edhe ata tĂ« krishterĂ« inteligjentĂ« qĂ« janĂ« tĂ« bindur se PerĂ«ndia na udhĂ«heq gjerĂ«sisht nĂ«pĂ«rmjet nxitjesh tĂ« brendshme, parandjenjash dhe ‘ndjenjash’, kundĂ«rshtojnĂ« zakonisht qĂ« t’ia nĂ«nshtrojnĂ« kĂ«tĂ« lloj udhĂ«zimi provĂ«s, dhe ta sjellin atĂ« te guri provĂ« i Shkrimit.

Kur ne vijmĂ« pĂ«r tĂ« kuptuar domethĂ«nien e kanunit tĂ« Shkrimit - se PerĂ«ndia e ka zbuluar vullnetin e tij nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« autoritetshme pĂ«r kishĂ«n nĂ« BibĂ«l - njĂ« nga bekimet qĂ« kjo sjell nĂ« jetĂ«n tonĂ« Ă«shtĂ« se ne çlirohemi nga varĂ«sia mundĂ«sisht shkatĂ«rruese ndaj parandjenjave dhe pĂ«rshtypjeve. Ne çlirohemi nga mendimi ‘si rrufeja nĂ« qiell tĂ« pastĂ«r’ ndaj udhĂ«zimit i cili, megjithĂ«se me dukje shpirtĂ«rore, Ă«shtĂ« mĂ« tepĂ«r i mundur tĂ« vijĂ« nga e nĂ«nvetĂ«dija jonĂ«, apo madje edhe nga njĂ« frymĂ« e keqe, sesa nga Fryma e ShenjtĂ«. Ne nuk kemi pĂ«r tĂ« gjetur mĂ« udhĂ«zim tĂ« autoritetshĂ«m nĂ« ndjenjat tona subjektive, por nĂ« drejtimet, premtimet, shembujt dhe urdhĂ«rimet e PerĂ«ndisĂ« nĂ« BibĂ«l. Çdo mendim qĂ« do tĂ« kemi pĂ«r atĂ« qĂ« mund tĂ« jetĂ« vullneti i PerĂ«ndisĂ« ne do tĂ« duam tĂ« sjellim te mesimi i BiblĂ«s, dhe ta shqyrtojmĂ« nĂ«n dritĂ«n e saj.

Edhe kjo ka nĂ«nkuptime tĂ« gjera pĂ«r kishĂ«n sot nĂ« fushĂ«n e dhuntive frymĂ«rore, apo ‘frymĂ«roreve’ (1 Kor. 12:1). UnĂ« kam parasysh veçanĂ«risht pĂ«rjetime tĂ« tilla si vizione, Ă«ndrra, dhuntitĂ« e profecive dhe tĂ« folurit nĂ« gjuhĂ« tĂ« panjohura. NĂ« epokĂ«n tonĂ« (qĂ« karakterizohet nga njĂ« reagim ndaj racionalizmit steril dhe moralit viktorian) ka njĂ« prirje pothuaj tĂ« natyrshme pĂ«r t’u tĂ«rhequr nĂ« valĂ«n e entuziazmit pĂ«r pĂ«rjetim shpirtĂ«ror. Ishte nĂ« njĂ« situatĂ« çuditĂ«risht tĂ« ngjashme nĂ« kishĂ«n e Korintit qĂ« apostulli Pal (i cili dinte pĂ«r kĂ«to gjĂ«ra mĂ« shumĂ« se çdokush tjetĂ«r!) e ndjeu tĂ« nevojshme qĂ« tĂ« jepte shumĂ« fjalĂ« paralajmĂ«rimi. Do tĂ« bĂ«nim mirĂ« qĂ« t’ia vinim veshin asaj qĂ« ka pĂ«r tĂ« thĂ«nĂ« ai.

Ne mund të jemi në rrezik sot që t’u ngjitim një autoritet të tillë ëndrrave, vizioneve, profecive dhe mesazheve në gjuhëra që nuk u ishte dhënë kurrë prej apostujve. Shumë të krishterë sigurisht i kanë parë këto përjetime të pandërmjetme si një prej rrugëve më kryesore në të cilat Perëndia e udhëheq popullin e tij individualisht dhe bashkarisht.

PĂ«rsĂ«ri, mund tĂ« jetĂ« e dobishme qĂ« ta ilustrojmĂ« kĂ«tĂ« pikĂ«. UnĂ« kam njohur njerĂ«z qĂ« u Ă«shtĂ« thĂ«nĂ«, nĂ«pĂ«rmjet njĂ« mesazhi tĂ« folur nĂ« gjuhĂ« tĂ« panjohur, dhe tĂ« interpretuar, se ata duhet tĂ« fillonin tĂ« takoheshin, dhe se kjo duhej tĂ« çonte nĂ« martesĂ«. NĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« ngjashme, janĂ« bĂ«rĂ« profeci pĂ«r sferĂ«n e ardhshme tĂ« shĂ«rbimit, apo tĂ« çfarĂ«do gjĂ«je tjetĂ«r, tĂ« njĂ« krishteri tĂ« veçantĂ«. Ç’mund tĂ« themi pĂ«r kĂ«tĂ«? NĂ« rastin e dy tĂ« rinjve tĂ« cilĂ«t ‘u drejtuan’ drejt njĂ«ri-tjetrit nga njĂ« mesazh nĂ« gjuhĂ« tĂ« panjohura, mua mĂ« kujtohet mirĂ« se do tĂ« kishte qenĂ« e vĂ«shtirĂ« pĂ«r PerĂ«ndinĂ« tĂ« bashkonte dy njerĂ«z tĂ« tjerĂ« mĂ« pak tĂ« pĂ«rshtashĂ«m pĂ«r njĂ«ri-tjetrin! ‘Ky Ă«shtĂ« thjesht njĂ« gjykim njerĂ«zor!’ mund tĂ« thotĂ« dikush. Por çfarĂ« nĂ«se parimet e mĂ«dha biblike pĂ«r dashurinĂ«, njohjen dhe martesĂ«n, dhe magazina e pasur e udhĂ«zimit pĂ«r qĂ«llimin e PerĂ«ndisĂ« kur na bĂ«ri burrĂ« dhe grua, na sugjeron se dy tĂ« rinj do tĂ« ishin partnerĂ« tĂ« papĂ«rshtatshĂ«m jete pĂ«r njĂ«ri-tjetrin? ÇfarĂ« nĂ«se, kur vendoset pranĂ« mĂ«simit tĂ« BiblĂ«s, mesazhi nĂ« gjuhĂ« tĂ« duket njĂ« kontraditĂ«? Kush ka autoritet pĂ«rfundimtar?

Në të njëjtën zonë të përgjithshme të përjetimit ka një histori shumë me kripë në Veprat e Apostujve. Kur Pali ishte në Cezare, profeti Agabus (ndoshta i njëjti njeri i cili profetizoi saktësisht në Vep. 11:28) profetizoi se Pali do të burgosej në Jeruzalem (Vep. 21:11). Njerëzit iu lutën Palit që të mos shkonte në Jeruzalem. Pse atëherë ai shkoi? Sepse ai u shty nga Fryma (Vep. 20:22). Tani, është interesante të vërehet se kur Pali kishte qenë në Tiro, ai qëndroi me dishepujt për një javë: Të shtyrë nga Fryma, ata i thoshin Palit të mos ngjitej në Jeruzalem (Vep. 21:4).

Ç’kuptim ka ky rrëfim në pamje kontradiktor për atë që po thoshte Fryma? Ai do të thotë se, edhe në ditët e apostujve, shprehjet profetike duhej të provoheshin objektivisht për të dalluar se cili ishte vullneti i Perëndisë dhe çfarë ishte thjesht një thënie e njeriut dhe kështu ishte e prirur të gabonte. Ku mund të gjendeshin prova të tilla? Në besnikërinë ndaj zbulesës së Perëndisë nëpërmjet apostujve.

A nuk ka kjo diçka pĂ«r t’i thĂ«nĂ« kishĂ«s sot? Ne jetojmĂ« nĂ« ‘njĂ« epokĂ« tĂ« menjĂ«hershme’. Jemi mĂ« tepĂ«r tĂ« prirur tĂ« kĂ«rkojmĂ« njĂ« PerĂ«ndi i cili na udhĂ«heq gjithashtu nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« menjĂ«hershme, sesa njĂ« PerĂ«ndi i cili e ka thĂ«nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«n e tij nĂ« faqet e Shkrimit, dhe na ka ftuar pĂ«r tĂ« zbuluar vullnetin e tij duke zbatuar tĂ« vĂ«rtetĂ«n e saj nĂ« jetĂ« tonĂ«. Pa dyshim duket sikur ka diçka mĂ« shpirtĂ«rore nĂ« udhĂ«zimin e menjĂ«hershĂ«m, por kujtoni fjalĂ«t e Palit pĂ«r Korintasit: Do tĂ« lutem me frymĂ«n, POR DO TA BĂ‹J EDHE ME MENDJEN. Do tĂ« kĂ«ndoj me frymĂ«n, POR DO TĂ‹ KĂ‹NDOJ EDHE ME MENDJEN (1 Kor. 14:15). Ne duhet tĂ« themi: Do tĂ« udhĂ«hiqem me frymĂ«n time - por do tĂ« udhĂ«hiqem edhe me mendjen.

Ja pra, çfarë ndodh nëse ne e kërkojmë vullnetin e Perëndisë në fjalën e Perëndisë. Në vend që të na i ngushtojë apo kufizojë jetën, një udhëzim i tillë e bën atë më të fortë dhe më të qëndrueshme - dhe, ndryshe nga udhëzimi i menjëhershëm, ai na e transformon karakterin. Siç kemi për ta parë, Perëndia na e ka dhënë Biblën pikërisht për të na e forcuar karakterin. Pra, në fund të fundit, kanuni ka ndikimin.

Share|