jump to navigation

MËSIMET E KRISHTERIMIT PARIMOR

Postuar tek: Mashtruesit

NĂ« kĂ«to dy mijĂ« vitet e fundit kisha e krishterĂ« ka ruajtur mĂ«simet e sigurta pĂ«r qenĂ« gjithnjĂ« tĂ« gjalla nĂ« njĂ« fe. E ndĂ«rkohĂ« qĂ« ekziston njĂ« mospajtim doktrinar brenda tri degĂ«ve tĂ« krishterimit — kishĂ«s katolike, ortodokse dhe asaj protestante — ekziston njĂ«kohĂ«sisht njĂ« pajtim ndĂ«rmjet tyre sa u takon problemeve themelore tĂ« fesĂ«. ÇfarĂ«do mospajtim qĂ« Kisha mund tĂ« ketĂ« ndĂ«rmjet degĂ«ve tĂ« veta, ai Ă«shtĂ« i papĂ«rfillshĂ«m krahasuar me besimet heretike tĂ« jokrishtera tĂ« kulteve. Ne e paraqisim kĂ«tĂ« pjesĂ« si kriter pĂ«r tĂ« krahasuar besimet e shtrembĂ«rta tĂ« kulteve.

Doktrina e autoritetit

Kur arrihet te çështja e autoritetit vendimtar, ka njĂ« pĂ«rputhje midis degĂ«ve tĂ« mĂ«dha tĂ« krishterimit nĂ« lidhje me frymĂ«zimin hyjnor tĂ« DhiatĂ«s sĂ« VjetĂ«r dhe tĂ« Re. MegjithatĂ«, degĂ«t e kishĂ«s katolike dhe ortodokse shkojnĂ« diçka pĂ«rtej BiblĂ«s sa i takon burimit tĂ« autoritetit tĂ« tyre. Kisha katolike — Kisha e rĂ«ndĂ«sishme katolike i pranon tĂ« gjashtĂ«dhjetĂ« e gjashtĂ« librat e DhiatĂ«s sĂ« VjetĂ«r e tĂ« Re si fjala e frymĂ«zuar e Zotit. Ajo gjithashtu e pranon ApokrifĂ«n1 si tĂ« frymĂ«zuar prej Zotit. MĂ« tej, ajo e konsideron traditĂ«n kishtare po aq tĂ« arritur sa dhe Shkrimet. (NĂ« njĂ« punim tĂ« mĂ«parshĂ«m ne jemi marrĂ« me arsyet pĂ«rse ne nuk e pranojmĂ« ApokrifĂ«n si Shkrim tĂ« ShenjtĂ«. (Shih “Answers to tough questions”, p 36-38 -PĂ«rgjigje pyetjeve tĂ« vĂ«shtira fq. 36-38)

Kisha Ortodokse — Kisha e rĂ«ndĂ«sishme ortodokse i pranon, gjithashtu, tĂ« gjashtĂ«dhjetĂ« e gjashtĂ« librat e DhiatĂ«s sĂ« VjetĂ«r dhe tĂ« Re si njĂ« zbulim i frymĂ«zuar i Zotit. Ajo shton se kisha e saj Ă«shtĂ« rojtarja e FjalĂ«s sĂ« Zotit dhe interpretuesja mĂ« e saktĂ« e saj.

Kisha Protestante — Kisha e rĂ«ndĂ«sishme protestante shpall se vetĂ«m Shkrimi i ShenjtĂ« Ă«shtĂ« autoriteti pĂ«rfundimtar pĂ«r tĂ« gjitha çështjet e fesĂ« dhe tĂ« praktikĂ«s. Formula luterane e Konkordit e shpreh kĂ«tĂ« qĂ«ndrim kĂ«shtu: “Ne besojmĂ«, pohojmĂ« dhe mĂ«sojmĂ« se i vetmi rregull dhe model sipas tĂ« cilit duhet tĂ« vlerĂ«sohen dhe gjykohen tĂ« gjitha dogmat e doktrinat nuk mund tĂ« jenĂ« veçse shkrimet apostolike nĂ« tĂ« dy Dhiatat, nĂ« tĂ« VjetrĂ«n dhe tĂ« RenĂ«.” Shkrimi vĂ«rteton se vetĂ« se ai Ă«shtĂ« i plotĂ« nĂ« atĂ« qĂ« na zbulon si dhe model i autoritetit pĂ«rfundimtar pĂ«r tĂ« gjitha çështjet e doktrinĂ«s e tĂ« praktikĂ«s.

I tërë Shkrimi i Shenjtë është i frymëzuar nga Perëndia, i dobishëm për mësim, vërejtje e ndreqje të gabimeve, për formim dhe drejtësi. (2 Timoteut 3,16) Para se gjithash dijeni mirë këtë: asnjë profeci që gjendet në Shkrimin e Shenjtë nuk e ka burimin në mendjen e njerëzve, sepse askurrë nuk ndodhi ndonjë profeci me vullnet të njeriut, por njerëzit, të frymëzuar nga Shpirti i Shenjtë, folën nga ana e Perëndisë (2 Pjetri 1,20-21)

Mos u shtoni asgjë urdhrave që po ju jap dhe mos u mungoni asgjë! Mbani urdhërimet e Zotit, Perëndisë tuaj, që po jua jap. (Besëlidhja e Ripërtërirë 4,2)

UnĂ« i dĂ«shmoj secilit qĂ« i dĂ«gjon fjalĂ«t e profecisĂ« sĂ« kĂ«tij libri: “Kush t’i shtojĂ« ndonjĂ« send, PerĂ«ndia do t’ia shtojĂ« plagĂ«t e pĂ«rshkruara nĂ« kĂ«tĂ« libĂ«r. Kush ta heqĂ« ndonjĂ« fjalĂ« nga ky libĂ«r i profecisĂ«, PerĂ«ndia do t’ia heqĂ« pjesĂ«n nĂ« pemĂ«n e jetĂ«s dhe nĂ« qytetin e shenjtĂ« - tĂ« pĂ«rshkruar nĂ« kĂ«tĂ« libĂ«r.” (Apokalipsi 22,18-19)

Doktrina për Perëndinë

Doktrina e PerĂ«ndisĂ« Ă«shtĂ« e njĂ«jtĂ« nĂ« tĂ« tria degĂ«t e krishterimit. NĂ« Katekizmin e ShkurtĂ«r tĂ« UestminstĂ«rit (pyetja gjashtĂ«) lexojmĂ«: “Gjenden tri persona nĂ« natyrĂ«n hyjnore: Ati, Biri dhe Shpirti i ShenjtĂ«; e qĂ« tĂ« tre kĂ«ta janĂ« njĂ« Zot, tĂ« njĂ«jtĂ« nĂ« thelb, tĂ« barabartĂ« nĂ« pushtet dhe lavdi.” Kredoja e Athanasas2 e pĂ«rpunon doktrinĂ«n e TrinisĂ«:

Ne adhurojmĂ« njĂ« Zot nĂ« Trini dhe Trinia Ă«shtĂ« Bashkim; as ngatĂ«rrim personash dhe as veçim i Thelbit (EsencĂ«s). Sepse Ă«shtĂ« njĂ« Person i Atit, njĂ« tjetĂ«r i tĂ« Birit dhe njĂ« tjetĂ«r i Shpirtit tĂ« ShenjtĂ«, megjithatĂ« Hyjnia e Atit, e Birit dhe e Shpirtit tĂ« ShenjtĂ« Ă«shtĂ« e tĂ«ra njĂ«, lavdia e barabartĂ«, MadhĂ«shtia nĂ« bashkĂ«pafundĂ«si. Ashtu siç Ă«shtĂ« Ati, ashtu Ă«shtĂ« dhe i Biri dhe i tillĂ« Ă«shtĂ« dhe Shpirti i ShenjtĂ«. Ati i pafund, Biri i pafund dhe Shpirti i ShenjtĂ« i pafund. Ati i pĂ«rjetshĂ«m, Biri i pĂ«rjetshĂ«m dhe Shpirti i ShenjtĂ« i pĂ«rjetshĂ«m. E megjithatĂ«, ata nuk janĂ« zota, por njĂ« Zot … Bashkimi nĂ« Trini dhe Trinia nĂ« Bashkim duhet adhuruar.

NĂ« nje vepĂ«r te mĂ«parshme “PĂ«rgjigje pyetjeve tĂ« vĂ«shtira” ne shpjeguam nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« thjeshtĂ« doktrinen biblike tĂ« TrinisĂ«. KĂ«tu po e ribotojmĂ« si njĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« qartĂ«suar se çfarĂ« beson krishterimi parimor pĂ«rsa i pĂ«rket natyrĂ«s sĂ« Zotit:

NjĂ« prej ideve mĂ« tĂ« pakuptueshme nĂ« BibĂ«l ka tĂ« bĂ«jĂ« me mĂ«simin pĂ«r TrininĂ«. Edhe pse tĂ« krishterĂ«t thonĂ« se besojnĂ« nĂ« njĂ« Zot, ato janĂ« gjithmonĂ« tĂ« akuzuar se besojnĂ« nĂ« politeizĂ«m (duke adhuruar tĂ« paktĂ«n tri zota). Shkrimet e Shenjta nuk na mĂ«sojnĂ« se Zoti mban tri maska tĂ« ndryshme ndĂ«rkohĂ« qĂ« luhet drama e historisĂ«. Se çfarĂ« na mĂ«son Bibla, Ă«shtĂ« shpallur nĂ« doktrinĂ«n e TrinisĂ« ku thuhet: ËshtĂ« njĂ« Zot qĂ« e ka zbuluar vetveten nĂ« tri persona, nĂ« Atin, Birin dhe Shpirtin e ShenjtĂ« e qĂ« tĂ« tre kĂ«ta persona janĂ« njĂ« Zot.

Edhe pse Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« kuptohet, megjithatĂ« Ă«shtĂ« pikĂ«risht ajo qĂ« na thotĂ« Bibla dhe Ă«shtĂ« njĂ«kohĂ«sisht, mĂ« e kuptueshmja pĂ«r njĂ« mendje tĂ« ngushtĂ« qĂ« tĂ« mundĂ« tĂ« vijĂ« te shpjegimi i tĂ« fshehtĂ«s sĂ« pakufishme tĂ« Zotit tĂ« pakufishĂ«m, kur Ă«shtĂ« fjala pĂ«r thĂ«niet biblike rreth qenies sĂ« Zotit. Bibla na mĂ«son se ka njĂ« Zot dhe vetĂ«m njĂ« Zot. “DĂ«gjo, Izrael! Zoti, PerĂ«ndia ynĂ«, Ă«shtĂ« njĂ« Zot i vetĂ«m!” (BesĂ«lidhja e RipĂ«rtĂ«rirĂ« 6,4); “Ka njĂ« Zot!” (1 Timoteu 2,5); “KĂ«shtu thotĂ« Zoti, Mbret i Izraelit, ShpĂ«timtari i tij , PerĂ«ndia e ushtrive “UnĂ« jam i pari dhe i fundit, pĂ«rveç meje perĂ«ndi tjetĂ«r nuk ka!.” (Jeshaja 44,6)

Por, edhe pse PerĂ«ndia Ă«shtĂ« njĂ« nĂ« thelbin e qenies e tĂ« natyrĂ«s sĂ« vet, ai gjendet, gjithashtu, nĂ« tre persona. “Le ta bĂ«jmĂ« njeriun sipas shembĂ«llimit tonĂ«â€ (Zanafilla 1,26); “Dhe Zoti PerĂ«ndi tha: ‘Ja, njeriu u bĂ« si njĂ« prej nesh, sepse njeh tĂ« mirĂ«n dhe tĂ« keqen.’”

Personaliteti i shumëanshëm i Perëndisë është përmendur tërthorazi këtu, sepse ai nuk nuk do të mund të fliste me engjejt në këto raste, sepse engjejt do ta mundonin dhe nuk e ndihmuan Perëndine për krijimin. Bibla na mëson se Jezu Krishti, dhe jo engjëjt, krijoi gjithçka. (Gjoni 1,3; Kolosianëve 1,16; Hebrenjve 1,2) Gjithashtu duke folur për Zotin si një të vetëm dhe duke cekur personalitetin e gjithanshëm të Zotit, Shkrimet e Shenjta janë krejt të veçanta përsa i përket emërtimit të Perëndisë me emrat e tre personave. Gjendet një person që Bibla e quan Ati dhe Ati është vizatuar si Ati Perëndi (Galatasve 1,1)

Bibla flet pĂ«r njĂ« person tĂ« quajtur Jezus ose Biri, ose Fjala, gjithashtu Ă«shtĂ« quajtur PerĂ«ndi. “Fjala ishte PerĂ«ndi” (Gjoni 1,1). Jezusi “por edhe PerĂ«ndinĂ« e quante AtĂ« tĂ« vetin, duke e barazuar veten me PerĂ«ndinĂ«.” (Gjoni 5,18) Gjendet dhe njĂ« person e tretĂ« i pĂ«rmendur nĂ« Shkrimet e Shenjta, i quajtur Shpirti i ShenjtĂ«, e ky person - ndryshe nga Ati dhe Biri - Ă«shtĂ« quajtur, gjithashtu PerĂ«ndi. (Hanani, pĂ«rse ta mbushi mendjen djalli pĂ«r tĂ« gĂ«nyer Shpirtin e ShenjtĂ«? 
 Nuk rrejte njerĂ«zit, por PerĂ«ndinĂ« (Veprat 5:3, 4). Faktet e mĂ«simit biblik janĂ« kĂ«to: Ka njĂ« Zot. Ky Zot i vetĂ«m ka personalitet tĂ« shumanshĂ«m. Ky Zot i vetĂ«m Ă«shtĂ« quajtur Ati, Biri dhe Shpirti i ShenjtĂ«, qĂ« tĂ« gjithĂ« personalitete tĂ« shquara, tĂ« gjithĂ« tĂ« thirrur Zot. Si rrjedhim ne shkojmĂ« drejt pĂ«rfundimit se Ati, Biri dhe Shpirti i ShenjtĂ« janĂ« njĂ« Zot, doktrina e TrinisĂ«.

Dr. John Warwick Montgomery paraqet këtë ngjasë për të na ndihmuar që të kuptojmë më mirë këtë detyrë:

Doktrina e TrinisĂ« nuk Ă«shtĂ« e paarsyeshme; ajo qĂ« Ă«shtĂ« e paarsyeshme Ă«shtĂ« tĂ« mos e lejosh dĂ«shminĂ« biblike pĂ«r TrininĂ« nĂ« dobi tĂ« bashkimit, ose dĂ«shmi pĂ«r bashkim nĂ« dobi tĂ« TrinisĂ«. E dhĂ«na jonĂ« duhet tĂ« ketĂ« pĂ«rparĂ«si pĂ«rmbi modelet tona — ose, duke u shprehur mĂ« mirĂ« — modelet tona duhet mĂ« ndjeshĂ«m tĂ« pasqyrojnĂ« kufirin e plotĂ« tĂ« shtrirjes sĂ« fakteve. NjĂ« pĂ«rngjasim i afĂ«rt shtrihet kĂ«tu edhe nĂ« procedurĂ«n e teologĂ«ve me punĂ«n e fizikantĂ«ve teorikĂ«. Qeniet e lehta subatomike, gjatĂ« shqyrtimit, janĂ« konstatuar tĂ« kenĂ« veçori vale (W), veçori pjesĂ«sh (P) dhe veçori kuatesh (h).

SidoqĂ« kĂ«to karakteristika nĂ« shumĂ« drejtime janĂ« tĂ« papajtueshme (pjesĂ«zat nuk shpĂ«rbĂ«hen, kurse valĂ«t janĂ« po aty), fizikantĂ«t e “shpjegojnĂ«â€ ose e “modelojnĂ«â€ njĂ« elektron si PWh. Ata duhet ta bĂ«jnĂ« kĂ«tĂ« me qĂ«llim qĂ« tĂ« japin peshĂ«n e mirĂ«filltĂ« tĂ« tĂ« gjitha fakteve pĂ«rkatĂ«se.

NjĂ«soj teologĂ«t qĂ« flasin pĂ«r Zotin si “tre nĂ« njĂ«â€, as shkencĂ«tarĂ«t as dhe teologĂ«t nuk shpresojnĂ« qĂ« ju tĂ« pĂ«rftoni “njĂ« pikturĂ«â€, nĂ«pĂ«rmjet modelit tĂ« tij; qĂ«llimi i modelit Ă«shtĂ« qĂ« t’ju ndihmojĂ« tĂ« merrni parasysh tĂ« gjitha faktet nĂ« vend qĂ« tĂ« shtrembĂ«roni realitetin duke paravendosur njĂ« ‘qĂ«ndrueshmĂ«ri” tĂ« dukshme mbi tĂ«.

Zgjedhja Ă«shtĂ« Ă«shtĂ« e qartĂ«: ose TrininĂ« ose “Zoti” i cili Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« imitim i zbehtĂ« i PerĂ«ndisĂ« biblike dhe krishterimit tĂ« rrĂ«fyer. (“Si e dimĂ« se ka njĂ« Zot?” fq 14-15)

Personi i Jezu Krishtit

Dy mijĂ« vjet mĂ« parĂ« Jezusi u bĂ«ri dishepujve tĂ« tij pyetjen themelore: “Po ju, ç’thoni, kush jam unĂ«?” (Mt 16,15). Qendrore pĂ«r fenĂ« e krishterĂ« Ă«shtĂ« identiteti i themeluesit tĂ« saj, Jezu Krishtit dhe kjo Ă«shtĂ« e njĂ« rĂ«ndĂ«sie monumentale pĂ«r tĂ« patur njĂ« mendim tĂ« vĂ«rtetĂ« se kush Ă«shtĂ« Ai.

Jezusi ishte njeri

Kisha e krishterë gjithmonë ka provuar se dhe pse Ai ishte kuptuar në mënyrë të mbinatyrshme prej Shpirtit të Shenjtë, Zot me trup njeriu, Jezu Krishti ishte i tëri njeri. Mësimi i Shkrimit të Shenjtë është i qartë në lidhje me natyrën e Tij njerëzore:

Si rrjedhim tashmë është e qartë prej Shkrimit të Shenjtë se Jezusi ishte vërtetë njeri. Ai zotëronte të gjitha cilësitë e krijesës njerëzore.

Jezusi ishte Zot

Jezusi i Nazaretit ishte njeri, por Ai ishte më shumë se njeri. Ai ishte Zot me trup njeriu. Ndërsa Shkrimet e Shenjta qartazi na mësojnë se Ai ishte një njeri, ato gjithashtu e bëjnë të qartë se Ai ishte Zot.

Jezusi bëri deklarata Hyjnore

Gjenden shumë dëshmi prej Jezusit dhe ithtarëve të tij lidhur me çështjen se kush ishte Ai.

Në fillim ishte Fjala dhe Fjala ishte me Perëndinë dhe Fjala ishte Perëndi. (Gjoni 1,1)

Jezusi i tha “…Kush mĂ« ka parĂ« mua, ka parĂ« edhe Atin.” (Gjoni 14,9)

Jezusi u tha, “Me tĂ« vĂ«rtetĂ« po ju them, para se ishte Abrahami, UNË JAM.” (Gjoni 8,58)

… sepse po presim tĂ« na shfaqet madhĂ«shtia e PerĂ«ndisĂ« tonĂ« tĂ« fuqishĂ«m dhe ShpĂ«timtarit tonĂ«, Jezusit, MesisĂ«. (Titit 2,13) QĂ« tani po ju them, para se tĂ« realizohet, sepse kur tĂ« ndodhĂ«, do tĂ« besoni se UNË JAM. (Gjoni 13,19)

Jezusi kreu Vepra Hyjnore

MiqtĂ« dhe armiqtĂ« e Jezusit ishin vazhdimisht tĂ« mahnitur me veprat qĂ« ai bĂ«nte. Te Gjoni 10, Jezusi shpall: “UnĂ« dhe Ati jemi njĂ«.” E mĂ« pas, kur çifutĂ«t pĂ«rsĂ«ri u pĂ«rpoqĂ«n ta gjuanin me gurĂ« Jezusi iu pĂ«rgjigj: “NĂ« emĂ«r tĂ« Atit kreva para jush shumĂ« vepra tĂ« mira. PĂ«r cilĂ«n prej tyre doni tĂ« mĂ« vrisni me gurĂ«?” ÇifutĂ«t iu pĂ«rgjigjĂ«n atij “Nuk do tĂ« vrasim me gurĂ« pĂ«r veprat e mira, por sepse shan PerĂ«ndinĂ« dhe ngaqĂ« je njeri, e heq veten si tĂ« jesh Zot (Gjoni 1,30-33)

Disa nga veprat që i atribuohen Krishtit, po ashtu dhe Zotit janë:

  1. Krishti krijoi gjithçka. (Gjoni 1,3, Kolosianëve 1,16, Hebrenjve 1,10)
  2. Krishti mban gjithçka me fuqinë e tij. (Kolosianëve 1,17, Hebrenjve 1,3)
  3. Krishti drejton dhe udhëheq rrjedhën e historisë. (1 Korintasve 10,1-11)
  4. Krishti fal mëkatin. (Marku 2,5-12, Kolosianëve 3,13)
  5. Krishti dhuron jetë të përjetshme. (Gjoni 10,28; 1 Gjoni 5,11)
  6. Krishti do të ringjallë të vdekurit. (Gjoni 11,25; Gjoni 5,21. 28-29)
  7. Krishti do të jetë gjykatësi i të gjithë njerëzve në gjyqin e fundit. (Gjoni 5,22.27; Mateu 25,31-46; 2 Korintasve 5,10).

Jezusi Zotëronte Veti Hyjnore

Nëpërmjet Provës

Jo vetĂ«m se pretendonte tĂ« ishte Zot, por Jezusi gjithashtu provonte se Ai kishte aftĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« gjĂ«ra qĂ« vetĂ«m Zoti do mund t’i bĂ«nte.

Nëpërmjet nënkuptimit

Krishti, jo vetĂ«m qĂ« provoi aftĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« gjĂ«ra qĂ« vetĂ«m Zoti do tĂ« mund t’i bĂ«nte, por dhuntitĂ« qĂ« i ishin dhĂ«nĂ« Zotit, i ishin dhĂ«nĂ« dhe Jezu Krishtit. KĂ«to dhunti gjenden nĂ« tĂ« dy, nĂ« profecitĂ« e DhiatĂ«s sĂ« VjetĂ«r qĂ« i vihen MesisĂ«, Krishtit, ashtu edhe nĂ« DhiatĂ«n e Re si dĂ«shmi tĂ« drejtpĂ«rdrejta tĂ« Jezusit. ProfecitĂ« e DhiatĂ«s sĂ« VjetĂ«r qĂ« i referohen Jezu Krishtit si dhe vetitĂ« e tij, mund tĂ« shqyrtohen nĂ« Kapitullin 9 nĂ« “DĂ«shmi qĂ« kĂ«rkon njĂ« gjykim” (San Bernardino: CA Here’s Life Publishers, 1979). KĂ«ta do tĂ« merren nĂ« konsideratĂ« referimet e drejtpĂ«rdrejta tĂ« DhiatĂ«s sĂ« Re. Ndarja e zakontĂ« e cilĂ«sive tĂ« Zotit nĂ« metafizikĂ« dhe moral janĂ« pranuar pĂ«r tĂ« vĂ«rtetat kĂ«tu.

Përsa u përket cilësive metafizike ne mund të pohojmë me forcë se Zoti është i vetëqenë; së dyti se Ai është i pafund. Përsa i përket pafundësisë dhe pambarimsisë. Ai është i përjetshëm, i pandryshushëm, i kudo pranishëm, i gjithëfuqishëm, i përsosur, i pakuptueshëm, i gjithëdijshëm. Përsa u përket cilësive morale, Zoti është i shenjtë, i vërtetë, i dashur, i drejtë, besnik dhe i mëshirshëm.

NĂ« kĂ«to drejtime njeriu ndryshon nga ideali i njerĂ«zimit, nĂ« kuptimin se Ai Ă«shtĂ« autori i kĂ«tyre cilĂ«sive. Ato janĂ« nĂ« natyrĂ«n e tij. Nuk do gjykuar e domosdoshme kĂ«tu pĂ«r tĂ« tejkaluar argumentin e thjeshtĂ« qĂ« thotĂ« se gjithĂ« kĂ«to veti tĂ« Zotit gjenden brenda tij. NĂ«se cilĂ«sitĂ« metafizike tĂ« Zotit gjenden nĂ« Krishtin, atĂ«herĂ« cilĂ«sitĂ« morale janĂ« tĂ« natyrshme dhe nĂ« nivele tĂ« pafundme. Rrjedhimisht theksi do tĂ« bjerĂ« mbi vetitĂ« metafizike. Disa deklarata tĂ« Jezusit pĂ«r njehtĂ«simin e Tij me Atin kanĂ« lidhje me kĂ«tĂ« çështje, sidomos te Gjoni 16,15 lexojmĂ«: “Gjithçka qĂ« ka Ati, Ă«shtĂ« imja” Ky Ă«shtĂ« nje pretendim i mrekullueshĂ«m. Ky shpjegon nĂ« rreshtin pararendĂ«s (Gjoni 16,14) Ai mund tĂ« thoshte se Vepra e Shpirtit tĂ« shenjtĂ« Ă«shtĂ« tĂ« lavdĂ«rosh Krishtin: “Ai do tĂ« mĂ« lĂ«vdojĂ«, sepse do tĂ« marrĂ« prej simes dhe do t’ju zbulojĂ« juve.” PĂ«rtej Krishtit nuk ekziston asgjĂ« pĂ«r t’u njohur rreth karakterit tĂ« Zotit (Gjoni 14,9).

Krishti zotëron cilësitë metafizike të Zotit

Këto cilësi përfshijnë çfarë do të mund të quheshin thelbi i Zotit. (Ajo që pason nuk është një listë e plotë.)

1. Vetëqenia

Krishti ka vetinĂ« se Ai nuk Ă«shtĂ« i varur te dikush ose te diçka pĂ«r ekzistencĂ«n e vet dhe se gjithĂ« jeta tjetĂ«r Ă«shtĂ« e varur prej tij. “UnĂ« jam jeta” (Gjoni 14,6). Ai nuk thotĂ« “UnĂ« kam” por, “UnĂ« jam”. Nuk ka asnjĂ« jetĂ« qĂ« nga ameba e deri te arkangjĂ«lli jashtĂ« Krishtit. KĂ«to rreshta duhen shpjeguar nĂ« sfondin e emrit tĂ« Jahveut, sikurse shpjegohet te Dalja 3,8-15 dhe 6,2-6. Gjithashtu shih KolosianĂ«ve 1,15-23.

2. I përjetshëm

Kur pĂ«rdoret pĂ«r sendet e krijuara, ky mbiemĂ«r do tĂ« thotĂ« pa fillim e pa mbarim. DĂ«shmi e qartĂ« Ă«shtĂ« gjetur pĂ«r kĂ«tĂ« te 1 Gjoni 5,11.20: Dhe kjo Ă«shtĂ« dĂ«shmia: PerĂ«ndia na e dha jetĂ«n e pĂ«rjetshme, dhe kjo jetĂ« Ă«shtĂ« nĂ« Birin e tij … DimĂ« edhe: Biri i PerĂ«ndisĂ« erdhi dhe na e dha dijen qĂ« ta njohin tĂ« VĂ«rtetin. E ne jemi nĂ« tĂ« VĂ«rtetin, nĂ« Birin e tij, Jezu Krishtin. Ky Ă«shtĂ« PerĂ«ndi i vĂ«rtetĂ« edhe jeta e pĂ«rjetshme. Gjithashtu shih Gjoni 8,35; Hebrenjve 13,8; 1 Gjoni 1,2; Miha 5,2; Jeshaja 9,6.

3. I gjithëdijshëm

Kjo veti Ă«shtĂ« cilĂ«sia e tĂ« pasurit tĂ« tĂ« gjithĂ« diturisĂ«. DĂ«shmia biblike pĂ«r gjithĂ«dishmĂ«rinĂ« e Krishtit gjendet nĂ« tri plane: SĂ« pari: Ă«shtĂ« mendimi i ithtarĂ«ve. “‘Tani e dimĂ« se di gjithçka e nuk Ă«shtĂ« nevojĂ« tĂ« tĂ« pyesĂ« ndokush. Prandaj besojmĂ« se dole prej PerĂ«ndisĂ«. (Gjoni 16,30). Krahasoni gjithashtu Gjoni 21,17. SĂ« dyti, dĂ«shmia e Shkrimit tĂ« shenjtĂ« “Sepse Jezusi e dinte qysh nĂ« fillim cilĂ«t ishin ata qĂ« nuk besonin dhe cili Ă«shtĂ« ai qĂ« do ta tradhtonte” Gjoni 6,64. MĂ«simet e krishterimit parimor 35 NĂ« tĂ« janĂ« tĂ« fshehura tĂ« gjitha visaret e dijes e tĂ« kuptimit” (KolosianĂ«ve 2,3). Gjithashtu shih Gjoni 2,23-25 dhe 1 Korintasve 1,25. SĂ« treti, nga shembujt nĂ« Shkrimin e ShenjtĂ«: “ Por Jezusi i lexoi mendimet e tyre dhe u tha: “PĂ«rse nevrikoseni?” (Luka 5,22) Gjithashtu, shih Gjoni 4,16-19; Gjoni 21,6; Mateu 17,24-27.

Disa njerĂ«z i drejtohen Mateu 24,36 si njĂ« pĂ«rjashtim pĂ«r tĂ« ilustruar se Krishti nuk ishte i gjithĂ«dijshĂ«m. MegjithatĂ« shumĂ« tĂ« ditur duke pĂ«rfshirĂ« kĂ«tu dhe Augustinin e kuptojnĂ« fjalĂ«n “di” pĂ«r “bĂ«j tĂ« njohur” ose “deklaroj”. Ky Ă«shtĂ« kuptimi i saktĂ« i tekstit. NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ« Jezusi shpall se nuk Ă«shtĂ« nĂ« udhĂ«zimet e Atit pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« tĂ« ditur nĂ« kĂ«tĂ« kohĂ« njĂ« gjĂ« tĂ« tillĂ«. (Shedd, “Teologjia Dogmatike II,” 276)

4. I tërëfuqishëm

Kjo do të thotë se Zoti mund të bëjë çdo gjë që nuk është e ndaluar prej natyrës së Tij hyjnore. Për shembull, Zoti nuk mëkaton, sepse Ai është i shenjtë dhe i drejtë. Duke marrë parasysh këtë, Zoti mund të bëjë gjithçka (Mark 10,27). Një fjalë tjetër për këtë veti është dhe i gjithëpushtetshëm. Krishti shpall barazinë e tij me Zotin në këtë fushë:

AtĂ«herĂ« Jezusi u tha “Me tĂ« vĂ«rtetĂ«, Biri nuk mund tĂ« bĂ«jĂ« asgjĂ« prej vetvetes, pĂ«rveç çfarĂ« sheh se bĂ«n Ati: çfarĂ« bĂ«n Ai, po atĂ« gjĂ« e bĂ«n edhe Biri..” (Gjoni 5,19)

Jezusi Ă«shtĂ« quajtur dhe i gjithĂ«fuqishmi. “UnĂ« jam alfa dhe omega- thotĂ« Zoti “Ai qĂ« ishte dhe qĂ« do tĂ« jetĂ«, i gjithĂ«fuqishmi” (Apokalipsi 1,8). Krahasojeni me Apokalipsi 1,17-18; 22,12-13 dhe Jeshaja 41,4.

5. I gjithëpranishëm

Zakonisht kjo veti Ă«shtĂ« pĂ«rshkruar me I GjithĂ«pranishmi. Kjo do tĂ« thotĂ« se Zoti ndodhet kudo dhe se nuk ka asnjĂ« vend ku ai tĂ« mos ndodhet. Ajo qĂ« Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme kĂ«tu Ă«shtĂ« tĂ« shĂ«nojmĂ« se kjo nuk do tĂ« thotĂ« se Zoti Ă«shtĂ« gjithçka. MĂ« saktĂ«, Zoti ndodhet kudo. Zoti Ă«shtĂ« i ndarĂ« prej krijesĂ«s sĂ« vet. “

Sepse ku janĂ« dy ose tre tĂ« bashkuar nĂ« emrin tim, aty jam edhe unĂ«, midis tyre.” (Mateu 18,20)

“Dhe ja, unĂ« jam me ju gjithmonĂ«, deri nĂ« fund tĂ« kĂ«saj epoke.” (Mateu 28,20)

Krishti zotëron cilësitë morale të Zotit

Këto janë cilësi që merren me karakterin e Zotit. Përsëri, kjo listë nuk është e plotë.

1. I shenjtë

Kjo do tĂ« thotĂ« se Zoti Ă«shtĂ« i pastĂ«r, Ai nuk mĂ«katon dhe se Ai Ă«shtĂ« i pazvetĂ«nuar prej sĂ« keqes dhe mĂ«katit qoftĂ« nga veprimi a natyra. Krishti, gjithashtu, zotĂ«ron kĂ«to veti: “Dhe engjĂ«lli iu pĂ«rgjigj e i tha asaj “Shpirti i ShenjtĂ« do tĂ« zbresĂ« mbi ty dhe pushteti i mĂ« tĂ« Lartit do tĂ« mbulojĂ«. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, ky fĂ«mijĂ« qĂ« do tĂ« lindĂ«sh, do tĂ« quhet i ShenjtĂ«, Biri i PerĂ«ndisĂ«. (Luka 1,35)

2. I vërtetë

Të qenit i vërtetë është veti e të qenit i qëndrueshëm ndaj fjalëve dhe veprimeve tuaja, i zotërimit të këtyre fjalëve në përshtatje me botën reale. Kjo do të thotë që ju kurrë të mos gënjeni. Dhe pretendimet e Krishtit janë të forta këtu. Ai jo vetëm se pretendonte se e njihte të vërtetën, por dhe se Ai ishte vetë e Vërteta. Dhe e vërteta nuk mundet kurrë të gënjejë.

Jezusi u tha: “UnĂ« jam udha, e vĂ«rteta dhe jeta; askush nuk vjen tek Ati veçse nĂ«pĂ«rmjet meje.” (Gjoni 14,6)

Dhe engjëllit të Kishës së Filadelfisë shkruaji: Këtë thotë i Shenjti, I Vërteti, Ai që ka çelësin e Davidit, Ai që hap dhe askush nuk e mbyll dhe askush nuk e hap. (Apokalipsi 3,7)

3. I dashur

Kjo do të thotë se dashuria, e pakushtëzuar në natyrën e saj, është veti e Zotit. Këtu përsëri janë bërë deklarime të qarta përsa i përket dashurisë së Krishtit:

Sepse Perëndia aq shumë e deshi botën, sa dha Birin e tij të vetëm, që kushdo që beson tek Ai të mos hupasë, por të ketë jetën e përjetshme. (Gjoni 3,16)

Po ju jap njĂ« urdhĂ«rim tĂ« ri: Doni njĂ«ri-tjetrin! Sikurse unĂ« ju desha ju, doni edhe ju njeri-tjetrin. NĂ«se e doni njĂ«ri-tjetrin, tĂ« gjithĂ« do t’ju njohin se jeni nxĂ«nĂ«sit e mi. (Gjoni 13,34-35)

4. I drejtë

Zoti është i drejtë, ose Zot i vërtetë. Drejtësi do të thotë kriter. Kriteri i Zotit për dashurinë, drejtësinë dhe shenjtërinë qëndron në atë se çfarë pret Zoti prej nesh. Vetëm kriteri i drejtë i Zotit është i pranueshëm prej tij. Zoti është i drejtë dhe Ai mund të pranojë vetëm njerëzit e vërtetë pranë vetes, sidoqë vetëm Ai mund të jetë përsosmërisht i drejtë: Ja përse Krishti ishte pranuar si drejtësia jonë, si zëvendës i përsosur i Zotit:

E pasi tani ne jemi të të shfajësuar me anë të gjakut të tij, është më se e sigurt se ai do të na shpëtojë nga dënimi. (Romakëve 5,9)

Me anë të mosbindjes së një njeriu, Adamit, filloi të mbretëronte vdekja. Por, sa më shumë realizohet me anë të një njeriu, Jezusit, Mesisë! Të gjithë ata që pranojnë amnistinë e Perëndisë, tani do të fitojnë jetën e përjetshme dhe (më vonë) do të mbretërojnë bashkë me të. Kështu nëpërmjet mosbindjes së një njeriu ndodhi që u dënuan të gjithë. Po ashtu, bindja e një njeriu tjetër ndaj vullnetit të Perëndisë, u sjell të gjithë besimtarëve vendimin e pafajësisë dhe jetën. Duke ishin se një njeri ngriti krye kundër Perëndisë, të gjithë u bënë fajtorë para Perëndisë. Po ashtu të gjithë besimtarët do të marrin pafajësinë, sepse një njeri (Jezusi, Mesia) iu nënshtrua vullnetit të Perëndisë. Ligji u shtua vetëm më vonë, që të demaskohet mëkati. Por atje ku kupa e mëkatit u mbush, pikërisht atje doli fitimtare dashuria e Perëndisë. Fuqia e mëkatit njihet vetëm nga vdekja. Fuqia e dashurisë së Perëndisë njihet nga jeta e përjetshme. Këtë ia dimë për nder Jezusit, Mesisë, me anë të të cilit ne u çliruam nga mëkatet tona. (Romakëve 5,17-21)

Fëmijët e mi, po ju shkruaj këtë që të mos mëkatoni. Po qe se dikush mëkaton, ne e kemi njeriun që do të na mbrojë para Atit, Jezu Krishti. (1 Gjoni 2,1)

Qysh tani më pret gati kurora e drejtësisë, që atë Ditë do të ma japë Zoti, Gjykatësi i drejtë: dhe jo vetëm mua, por të gjithë atzre që do ta presin me dashuri ardhjen e tij. (2 Timoteut 4,8)

Kështu, pra, sakrifica e drejtë e Jezu Krishtit provon hyjninë e tij nëpërmjet pranimit të Perëndisë.

Sa u takon vetive morale, disa thonĂ« “UnĂ« dua nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pakushtĂ«zuar” ose “UnĂ« them tĂ« vĂ«rtetĂ«n dhe kjo nuk mĂ« bĂ«n mua PerĂ«ndi” e pĂ«rse kjo e bĂ«n Jezu Krishtin Zot? Kjo pyetje merr pĂ«rgjigje po tĂ« kuptohen dy koncepte prej tĂ« cilave njera lidhet me natyrĂ«n e PerĂ«ndisĂ« dhe tjetra me natyrĂ«n tonĂ«. VetitĂ« e PerĂ«ndisĂ« janĂ« cilĂ«si qĂ« mbeten tĂ« vĂ«rteta pĂ«r TĂ« e qĂ« nuk ekzistojnĂ« tĂ« veçuara. Me fjalĂ« tĂ« tjera, drejtĂ«sia e Zotit gjendet nĂ« dashurinĂ« e tij. NjĂ«ra nuk pĂ«rjashton tjetrĂ«n. KĂ«shtu qĂ« vetitĂ« tĂ« cilat pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« natyrĂ«n e Zotit janĂ« tĂ« lidhura me ato veti qĂ« janĂ« tĂ« vĂ«rteta nĂ« thelbin e tij.

Në këtë mënyrë, po qe se Zoti është dashuri dhe pafundësi (tjetër veçori e paprekur këtu) atëherë dashuria e Zotit është e pafund. Së dyti, natyra e njeriut është mëkatare dhe ka prirjen të vazhdojë të mëkatojë. Kështu dhe pse disa herë ai mund të veprojë drejt e të dashurojë në mënyrë të pakushtëzuar, në fund të fundit mbetet i kufizuar dhe infektuar prej natyrës së vet mëkatare e që përfundon në mosbindjen ndaj urdhrit të Zotit.

Jezusi pranon të adhurohet si Zot

Jezusi ia lejoi vetes për të qenë i adhuruar, gjë e cila i ishte referuar vetëm Zotit.

“Druaje Zotin, PerĂ«ndinĂ« tĂ«nd, vetĂ«m atij shĂ«rbeji dhe pĂ«rbetohu nĂ« emĂ«r tĂ« tij.” (BesĂ«lidhja e RipĂ«rtĂ«rirĂ« 6,13)

“Ik, o djallĂ«, sepse Shkrimi i shenjtĂ« thotĂ«: ‘Adhuro Zotin, PerĂ«ndinĂ« tĂ«nd, dhe shĂ«rbeji vetĂ«m atij.” (Mateu 4,10)

“Ku Ă«shtĂ« mbreti i judenjve qĂ« ka lindur? Sepse pamĂ« yllin e tij nĂ« lindje dhe erdhĂ«m pĂ«r ta adhuruar 
 Ata hynĂ« nĂ« shtĂ«pi dhe, kur e gjetĂ«n fĂ«mijĂ«n bashkĂ« me tĂ« Ă«mĂ«n, MarinĂ«, ranĂ« pĂ«rmbys dhe i bĂ«nĂ« nderimet e tyre.” (Mateu 2,2.11)

“Jezusi u doli pĂ«rpara dhe u tha: “Ju falem!” Ato u afruan, e morĂ«n grykĂ« dhe e adhuruan.” (Mateu 28,9)

“Dhe kur e panĂ«, e adhuruan …” (Mateu 28,17)

“Dhe ai u tha: “UnĂ« tĂ« besoj, o Zot!” dhe e adhuroi.” (Gjoni 9,38)

Jezusi është Zoti Jahve
Vetitë e dhëna Jahveut në Dhiatën e Vjetër janë përdorur gjithashtu dhe për
Jezusin në Dhiaten e Re, duke provuar kështu që Jezusi është Jahve.

ZOTI ËSHTË… 

Zanafilla 1,1
Jobi 33,4
Jeshaja 40,38

KRIJUESI JEZUSI ËSHTË… 

Gjoni 1,1-3
Kolosianëve 1,12-17
Hebrenjve 1,8-12

Jeshaja 41,4
Jeshaja 4,6
Jeshaja 48,7
I PARI
DHE
I FUNDIT
Apokalipsi 1,17
Apokalipsi 2,8
Apokalipsi 22,13
Dalja 3,13-14
Besëlidhja e Ripërtërirë 32,39
Jeshaja 43,10

UNË JAM
(EGO EIMI)

Gjoni 8,24. 58
Gjoni 13,19
Gjoni 18,5
Zanafilla 18,25
Psalmi 96,15
Joeli 3,12

GJYKATËSI

2 Timoteut 4,1
2 Korintasve 5,10
Romakëve 14,10-12
Psalmi 47
Jeshaja 44,10
Jeremia 10,10

MBRETI

Mateu 2,1-6
Gjoni 19,21
1 Timoteut 6,13-16
Psalmi 27,1
Jeshaja 60,20

DRITA

Gjoni 1,9
Gjoni 8,12
Psalmi 106,21
Jeshaja 43,3, 11

SHPËTIMTARI

Gjoni 4,42
Veprat 4,10-12
Jeshaja 45,21-23
Psalmi 23
Psalmi 100,3
Jeshaja 40,11

BARIU

1 Gjoni 4,14
Gjoni 10,11
Hebrenjve 13,20
1 Pjetri 5,4

MĂ«simi prej Shkrimit tĂ« shenjtĂ« pĂ«r Jezu Krishtin Ă«shtĂ« shumĂ« i qartĂ«. Ai ishte i tĂ«ri Zot dhe nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, i tĂ«ri njeri. Çdo shmangie prej kĂ«tij qendrimi nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m kundĂ«rshtim i Shkrimit tĂ« ShenjtĂ«, por dhe herezi. Ata qĂ« pĂ«rpiqen ta bĂ«jnĂ« Jezusin mĂ« pak se Zot nuk mund tĂ« mbĂ«shteten te Bibla si provĂ«. Rrjedhimisht, kush e trajton BiblĂ«n seriozisht, duhet tĂ« vijĂ« nĂ« pĂ«rfundimin se Jezusi i Nazaretit ishte Zot me trup njeriu. PĂ«r materiale tĂ« tjera dhe burime shih “MĂ« shumĂ« se njĂ« marangoz” (Wheaton, IL, Tyndale House Publishers, 1980), kapitulli 1, si dhe “DĂ«shmi qĂ« kĂ«rkojnĂ« njĂ« mendim” Kapitulli 6.

Vdekja pajtuese e Krishtit

Në të gjitha degët e krishterimit ekziston pajtueshmëria në atë që hyjnia e Krishtit ishte një përmbushje e rëndësishme e dëshirës së Zotit pikërisht si një ndëshkim i dhënë në emër të tij për mëkatet e botës:

Prandaj ashtu si me Adamin ne patëm rënë nën mëkatin, mallkimin dhe vdekjen, po ashtu ne jemi çliruar prej mëkatit, mallkimit dhe vdekjes me Jezu Krishtin. Vuajtja dhe vdekja e tij vullnetare në kryq për ne, duke ishin e një vlere dhe merite të pamasë si vetë vdekja e një të pamëkatuesi, Zotit dhe njeriut në një person të vetëm, është njëherësh një përmbushje e rëndësishme e vullnetit të Zotit që për shkak të mëkatit tonë, na pat dënuar me vdekje. Po njëkohësisht vdekja e tij është një kapital i një vlere të paçmuar, që i ka siguruar atij të drejtën, pa asnjë paragjykim, për drejtësi, për të na dhënë ne mëkatarëve faljen për mëkatet tona dhe hirin për të ngadhënjyer mbi mëkatin dhe vdekjen. (Katekizmi më i gjatë i Kishës Ortodokse, përgjigje pyetjes 208)

Ringjallja e tij trupore

Doktrina e ringjalljes trupore Ă«shtĂ« kaq e qenĂ«sishme pĂ«r krishterimin sa Pali tha se n.q.s ajo nuk do tĂ« ndodhte, atĂ«herĂ« gjithĂ« lutja dhe besimi ynĂ« Ă«shtĂ« mĂ«kat (1 Korintasve 15,14). NĂ« veprĂ«n tonĂ« tĂ« mĂ«parshme “PĂ«rgjigje pyetjeve tĂ« vĂ«shtira” ne njoftuam rĂ«ndĂ«sinĂ« e ringjalljes:

Shenja e ringjalljes ishte parakuptuar për ta vënë Jezusin krejt veçan çdo njeriu tjetër që pat jetuar ndonjëherë e që e bënte atë Bir të Zotit (Romakëve 4,1)

Raportet pĂ«r shfaqjen e Tij janĂ« bĂ«rĂ« prej dĂ«shmitarĂ«ve para tĂ« cilĂ«ve Jezusi u shfaq i gjallĂ« pas njĂ« periudhe prej dyzet ditĂ«sh pas kryqĂ«zimit tĂ« tij publik. Sikurse e thotĂ« dhe vetĂ« teksti “Ai, pas mundimit tĂ« vet, me shumĂ« prova ua vĂ«rtetoi apostujve se ishte i gjallĂ« duke u shfaqur pĂ«r dyzet ditĂ« para tyre dhe duke u folur pĂ«r mbretĂ«rinĂ« e Zotit.” (Veprat 1,3)

Duke shkruar aty rreth vitit 56 (Pas Krishtit apostulli Pal kujton faktin se më shumë se 500 patën dëshmuar ringjalljen e Krishtit në një kohë dhe shumica e tyre jetonin, kur ai shkroi. (1 Korintasve 15,6). Kjo e thënë është diçka që kundërshton ata që mund të mos besonin, gjersa Pali thotë se kishte ende shumë prej tyre që e panë dhe që mund të pyeteshin për të vërtetuar se Krishti vërtetë ishte ngjallur.

Hyjnia e Shpirtit të Shenjtë

Thelbësore në besimin i krishterë është mësimi që Shpirti i Shenjtë është vetjak dhe është Zot, person i tretë i Trinisë së Shenjtë. Doktrina që Shpirti i Shenjtë është person qartazi është mësuar në Shkrimin e shenjtë. Vini re shembujt e mëposhtëm të vetive personale paraqitur prej Shpirtit të Shenjtë. Ai mund të hidhërohet (Efesianëve 4,30), mund të kundërshtohet (Veprat 7,54), të mashtrohet (Veprat 5,3). Për më tepër Shpirtii i shenjtë mund të flasë (Veprat 21,11), të mendojë (Veprat 5,3) dhe të mësojë (Luka 12,12). Kështu që Shpirti i Shenjtë është personal.

Përveç kësaj, Shpirti i shenjtë është dëshmuar në Bibël si person hyjnor. Shpirti i shenjtë ka vetitë e Zotit sepse ai është i gjithëfuqishëm (Luka 1,35- 37), i përjetshëm (Hebrenjve 9,14), i gjithëdijshëm (1Korintasve 2,10-11). Shkrimet e Shenjta na mësojnë se të besosh Shpirtin e shenjtë është si të besosh Zotin. (Veprat 5,3,4)

Shpirti i shenjtë gjithashtu ishte përfshirë në punët hyjnore, duke përfshirë krijimin (Zanafilla 1,2, Jobi 33,4), lindjen e re (Gjoni 3,5), ringjalljen e Krishtit
(Romakëve 8,1) dhe frymëzimin e Biblës (2 Pjetri 1,20-21). Më në fund, të shash Shpirtin e Shenjtë është mëkat i pafalshëm (Mateu 12,31-32). Përfundimi është se Shpirti i Shenjtë është Zoti; dhe personi i tretë i Trinisë.

Doktrina për njeriun

Doktrina pĂ«r njeriun Ă«shtĂ« shprehur qartĂ« nĂ« Katekizmin e shkurtĂ«r tĂ« Uestminsterit qĂ« thotĂ«: “Zoti krijoi njeriun mashkull e femĂ«r sipas shĂ«mbĂ«lltyrĂ«s sĂ« vet me dije, drejtĂ«si e shenjtĂ«ri pĂ«r tĂ« sunduar mbi krijesat e tjera. Ne treguam si ra njeriu nga pozita e tij nĂ« librin e tonĂ« “PĂ«rgjigje pyetjeve tĂ« vĂ«shtira”:

NjĂ« perĂ«ndi personale dhe e pakufishme krijoi qiellin dhe tokĂ«n. (Zanafilla 1,1) NĂ« fillim Zoti krijoi qiejt e tokĂ«n (Zanafilla 1,26), kur ai pati pĂ«rfunduar krijimin, gjithçishtee mirĂ«.” (Zanafilla 1,31)

Burri dhe gruaja ishin venĂ« nĂ« njĂ« mjedis tĂ« pĂ«rsosur, me tĂ« gjitha tĂ« mirat. Atyre u ishte ndaluar vetĂ«m njĂ« gjĂ«: tĂ« mos hanin frutin e pemĂ«s sĂ« njohjes tĂ« sĂ« mirĂ«s e tĂ« sĂ« keqes, ndryshe do tĂ« vdisnin.” (Zanafilla 2,17)

FatkeqĂ«sisht ata hĂ«ngrĂ«n nga pema (Zanafilla 3) dhe pĂ«rfundimi ishte rĂ«nia. “MarrĂ«dhĂ«nia midis Zotit e njeriut tashmĂ« ishte thyer sikurse mund tĂ« kuptohet prej pĂ«rpjekjes sĂ« Adamit dhe EvĂ«s pĂ«r t’iu fshehur Zotit. (Zanafilla 3:8)

Marrëdhënia midis burrit dhe vetes së tij ishte prishur sepse që të dy ata,
Adami dhe Eva përpiqeshin të provonin për pafajshmëri duke ia hedhur
fajin dikujt tjetër (Zanafilla 3,12-13).

Lidhja ndërmjet natyrës dhe njeriut, gjithçishteprishur. Toka do të prodhojë veç gjemba e ferra dhe bota e kafshëve nuk do të jetë mirëdashëse. (Zanafilla 3,17-18). Njeriu ishte shkëputur prej vetvetes me një ndjenjë zbrazësi e cungimi; me diçka që ai nuk e pati përjetuar para rënies (fq. 62-63)

Doktrina e shpëtimit

Doktrina e Shpëtimit është e lidhur me shlyerjen e mëkatit nga ana e Krishtit në Kryq. Ndërsa të gjitha degët e krishterimit janë të një mendje se vdekja e Krishtit ishte e mjaftueshme për Zotin si vëtëmohim për mëkatet e kësaj bote ekziston dhe një mospajtim mbi atë se sa ajo sakrificë, është marrë përsipër. Ne besojmë se Bibla mëson që shpëtimi është mirëdashje, ai është dhuratë e Zotit për ata që besojnë në Krisht. Ata që e pranojnë Krishtin me besë, ata i kanë të falura mëkatet e tyre dhe bëhen fëmijë të Zotit, krijesa të reja në Jezu Krisht.

Vetëm me mëshirë jemi të shpëtuar; aspak nga vetja juaj, shpëtimi juaj është dhuratë e Zotit. Askush nuk mund të mburret para Zotit për atë që ka arritur. (Efesianëve 2,8.9)

Ai na shpëtoi, jo në bazë të veprave që ne kemi bërë, por nga mëshira e tij. Na shpëtoi e na bëri të rilindim nëpërmjet ujit të pagëzimit dhe Shpirtit të Shenjtë. (Titit 3,5)

Meqë disa e pranuan, ai u dha atyre të drejtën të bëhen fëmijët e Perëndisë, atyre që besonin në emrin e tij. (Gjoni 1,12) Në të kemi shpengimin nëpërmjet gjakut të tij, faljen e mëkateve tona prej pasurisë së mëshirës së tij. (Efesianëve 1,7)

Pra, nëse ndokush është në Krishtin, është krijesë e re: e vjetra u zhduk, dhe, ja, u bë e reja! (2 Korintasve 5,17)

Gjersa shpëtimi është dhuratë e lirë prej Zotit, askush nuk mund të shtojë diçka për të plotësuar punën e Krishtit për ta marrë atë. Ajo merret vetëm nëpërmjet besimit dhe.

Doktrina për Kishën

Rrëfimi i Uestminsterit për Besimin përmban një deklaratë për Kishën, e cila është pranuar nga të gjitha degëzimet e krishterimit:

Kisha Katolike ose universale, e cila është e padukshme qëndron në numrin e tërë të zgjedhurve që ishin, janë ose do të mblidhen në një, nën Krishtin që është kryet e saj; ajo është partnerja, trupi dhe plotësia e tij që përmbush gjithçka. Kisha e dukshme, që është gjithashtu katolike dhe universale nën ungjill (aspak e kufizuar brenda një kombi, si dikur nën ligjin) përbëhet prej të gjithë atyre, kudo në botë, që shpallin besimin e vërtetë për vete dhe fëmijët e tyre; ajo është shtëpia mbretërore e Zotit Jezu Krisht, shtëpia dhe familja e Zotit, jashtë së cilës nuk gjendet asnjë mundësi e thjeshtë për shpëtim.

Kisha e vërtetë është formuar prej të gjithë atyre që e kanë vënë besimin e tyre te Krishti si Shpëtimtari i tyre. Nuk është e lehtë të ndjekurit e një kishe ose të pasurit e emrit në një listë anëtarsie ajo që e bën dikë anëtar të kishës së vërtetë të Krishtit. Vetëm puna transformuese e Shpirtit të shenjtë në zemrën e mëkatarit të penduar e aftëson këdo për anëtarësi në trupin e vërtetë të Krishtit.

PĂ«rfundimi

Si tĂ« krishterĂ« besues tĂ« BiblĂ«s ne dimĂ« se Zoti Ă«shtĂ« i vetĂ«m, i pĂ«rjetshĂ«m dhe nĂ« Trini. SidoqĂ« secili prej kulteve mohon njĂ« ose mĂ« shumĂ« doktrina themelore tĂ« BiblĂ«s, ne diskutojmĂ«. Ruhuni prej ndonjĂ« grupi ose personi qĂ« ndryshon doktrinat themelore. MĂ«simet e BiblĂ«s nuk mund tĂ« shfrytĂ«zohen sipas trillit tĂ« ndonjĂ« grupi ose individi. Bibla pĂ«rmban “fenĂ«, e dhĂ«nĂ« njĂ«herĂ« dhe pĂ«rgjithmonĂ« shenjtorĂ«ve” (Juda 3) dhe kushdo qĂ« ndryshon shpalljet e saj hyjnore, vepron si ato tĂ« dĂ«nuarit qĂ« e gjejmĂ« te 2 Pjetri 3,16. “Ata i shtrembĂ«rojnĂ« njerĂ«zit e pamĂ«suar dhe tĂ« lĂ«kundshĂ«m siç bĂ«jnĂ« gjithashtu pĂ«r tĂ« zezĂ«n e vetes sĂ« tyre edhe me pjesĂ« tĂ« tjera tĂ« Shkrimit tĂ« ShenjtĂ«.”


1. Apokrifa: KĂ«tu bĂ«het fjalĂ« pĂ«r 14 librat e Septuagint-it, njĂ« version i vjetĂ«r grek i shkrimeve tĂ« DhiatĂ«s sĂ« VjetĂ«r bĂ«rĂ« midis viteve 280 dhe 130 para Krishtit. ËshtĂ« njĂ« version i pĂ«rdorur prej KishĂ«s greke, konsideruar si punĂ« e 70 ose 72 pĂ«rkthyesve (prej nga ku vjen dhe emri latin Septuaginta). Shkrimet ishin realizuar nĂ« 70 ose 72 ditĂ« prej 72 hebrenjve palestinezĂ« me porosi tĂ« Ptolemeut tĂ« DytĂ« tĂ« Egjiptit. TĂ« katĂ«rmbĂ«dhjetĂ« librat janĂ« konsideruar prej protestantĂ«ve si jo-kanonike, kurse Kisha Katolike vlerĂ«son 11 prej tyre si vepra kanonike. (shĂ«n i pĂ«rkth)

2. Një pohim i fesë së krishterë, i një autorsie të panjohur që i vihej Athanasit, peshkop që jetoi nga 296-373 e që nga v. 328-373 ishte patriark i Aleksandrisë dhe që bazohet në Trininë e Shenjtë. Shën Thanasi është quajtur dhe I Madhi dhe kujtimi i tij celebrohet me 2 Maj. (Shën i Përkth)